Douve te Merkelbeek, gemeente Onderbanken

<p>ADC ArcheoProjecten in april en mei 2017 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Douve te Merkelbeek, gemeente Onderbanken. Aanleiding is de voorgenomen aanleg van riolering. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit blijkt dat het plangebied gelegen is op een plateauterras. Dergelijke gebieden waren reeds vanaf de steentijd tot in de Romeinse tijd aantrekkelijke vestigingslocaties. Uit deze perioden worden overwegend resten van nederzettingen en jachtkampen verwacht. Archeologische resten worden verwacht vanaf het maaiveld. De verwachting is echter dat een zeer groot deel van eventuele vindplaatsen uit deze perioden verloren is gegaan als gevolg van activiteiten in latere perioden. In de Vroege Middeleeuwen trokken mensen meer richting de beekdalen en raakten de hogere plateaus bebost. Daarom worden geen resten verwacht uit de Vroege Middeleeuwen. In de Late Middeleeuwen werden de plateaus weer bewoond en werd het dorp Douvergenhout gesticht. Het plangebied ligt in het oosten van dit dorp, waar sprake is geweest van een versterkt huis (‘Huize Douve’) Hoewel tijdens rioleringswerkzaamheden ten zuidoosten van het plangebied middeleeuws aardewerkmateriaal, muurwerk en een gracht zijn aangetroffen, bestaat er vooralsnog geen zekerheid over de exacte begrenzing van het terrein. Wel zijn op de kadastrale minuut van 1832 enkele poelen aangegeven, die mogelijk een restant kunnen zijn van de kasteelgracht. De kans bestaat dat ook in het plangebied resten van het versterkte huis zijn aan te treffen. In dat geval kunnen resten aangetroffen worden van de funderingen van dit kasteel, evenals resten van de kasteelgracht, te zien als diep doorlopende, humeuze laag met hierin nederzettingsafval (aardewerk, bot, e.d.). Indien het plangebied geen deel uit heeft gemaakt van Huize Douve zijn huisplaatsen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd aan te treffen. Deze resten zullen zich manifesteren als archeologische laag, een doorwerkte oude bodem met hierin puinresten en nederzettingsafval (zoals aardewerk en bot). Ook resten van muren worden verwacht. Het zuiden van het plangebied was in ieder geval in de 19e eeuw bebouwd met enkele huizen. Mogelijk zijn hiervan nog funderingsresten aanwezig in de ondergrond. Ook voor de resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd geldt dat deze deels verstoord zullen zijn door latere activiteiten. Aangezien resten uit alle verwachte perioden vanaf het maaiveld verwacht worden, zullen deze verstoord worden door de geplande bodemingrepen. Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen werd in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek bestond uit 5 boringen tot ca. 2 m –mv. De ondergrond van het plangebied bestaat uit löss. In de top hiervan is een bodem gevormd. Deze wordt afgedekt door een pakket colluvium. Hierboven bevindt zich een recente bouwvoor of recent omgewerkt pakket en, op de plaatsen waar verharding aanwezig is, een opgebracht zandpakket. Op de locatie van boring 4 is van 95 tot 170 cm –mv een mogelijke grachtvulling aangetroffen, opgevuld met baksteenmateriaal. Deze mogelijke grachtvulling dateert waarschijnlijk uit de Late Middeleeuwen of Nieuwe tijd. Op basis van de resultaten van het booronderzoek worden in het plangebied archeologische resten verwacht direct onder de recent omgewerkte/opgebrachte lagen. Gezien de historische gegevens en het aantreffen van een mogelijke grachtvulling, worden overwegend resten van een versterkt huis uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd verwacht. Aangezien de bodem nog relatief intact is, worden echter ook resten uit eerdere perioden (steentijd – Romeinse tijd) verwacht.</p>