ข้อเสนอแนะการปรับเปลี่ยนแนวทางการดำเนินงานกรมการพัฒนาชุมชนเพื่อให้ส่งเสริมบทบาทของชุมชน: กรณีศึกษา การดำเนินงานโครงการชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี

การศึกษาวิจัยเรื่อง ข้อเสนอแนะการปรับเปลี่ยนแนวทางการดำเนินงานกรมการพัฒนาชุมชน เพื่อให้ส่งเสริมบทบาทของชุมชน กรณีศึกษา การดำเนินงานโครงการชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการดำเนินงานของกรมการพัฒนาชุมชนเกี่ยวกับการดำเนินงานโครงการชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี และเพื่อเสนอแนะแนวทางการดำเนินงานของกรมการพัฒนาชุมชนที่ส่งผลต่อการเสริมสร้างบทบาทของชุมชน โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างและกรอบการดำเนินงานของกรมการพัฒนาชุมชน รวมทั้งงานเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานโครงการชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี และใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกผ่านเจ้าหน้าที่กรมการพัฒนาชุมชนที่เคยดำเนินงานโครงการชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี โดยเป็นแบ่งเป็น เจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบในระดับจังหวัดของจังหวัดระนอง เจ้าหน้าที่ทรับผิดชอบในระดับอำเภอกระบุรี และผู้นำชุมชนที่เข้าร่วมโครงการชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี โดยแบ่งออกเป็น 2 กรณี คือหมู่บ้านที่ยังคงมีการดำเนินการอย่างต่อเนื่อง คือ บ้านทับหลี หมู่ 4 ตำบลมะมุ อำเภอกระบุรี จังหวัดระนอง และหมู่บ้านที่ไม่มีการดำเนินการแล้ว คือ บ้านบางใหญ่ล่าง หมู่ 5 ตำบลบางใหญ่ อำเภอกระบุรี จังหวัดระนองผลการศึกษาพบว่า การดำเนินการชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถีเป็นโครงการที่มีจุดเริ่มต้นผู้บริหารระดับสูง ได้ใช้กลไกการทำงานโดยดึงรูปแบบคณะกรรมการของหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์มาเป็นคณะทำงานขับเคลื่อน โดยการกำหนดกระบวนการทำงานเพื่อขับเคลื่อนชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี ทั้งในระดับภูมิภาค และระดับหมู่บ้าน เกิดขึ้นจากคณะกรรมการส่วนกลางเป็นผู้ออกแบบกระบวนการทำงานการดำเนินการที่การก่อตัวของโครงการและมีรูปแบบการทำงานที่เป็นลักษณะของการนำนโยบายไปปฏิบัติในลักษณะจากบนลงล่าง (Top-down Theories of Implementation) โดยหมู่บ้านที่เข้าร่วมโครงการฯ ที่ยังคงมีการดำเนินการ พบว่า หมู่บ้านที่เข้าร่วมโครงการมีทุนทางสังคมเดิมที่ค่อนข้างมีความเข้มแข็งประกอบกับชุมชนมีกระบวนบริหารจัดการตนเองภายในชุมชน และชุมชนมีส่วนร่วมในทุกกระบวนการในการขับเคลื่อนชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี ทำให้ชุมชนสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่องสำหรับข้อเสนอแนะการดำเนินงานของกรมการพัฒนาชุมชนที่ส่งผลต่อการเสริมสร้างบทบาทของชุมชน กรมการพัฒนาชุมชนควรมีการกำหนดยุทธศาสตร์ พันธกิจของกรมฯ ให้สอดคล้องและปรับเปลี่ยนให้ตรงตามความเหมาะสมในระดับพื้นที่ รวมถึงควรมีงบประมาณที่เพียงพอ และระยะเวลาการขับเคลื่อนที่ไม่เร่งรัดจนเกินไปเพื่อสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาชุมชน อีกทั้ง ให้ส่วนภูมิภาคซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติงานในระดับพื้นที่สามารถเป็นผู้กำหนดโครงการ และออกแบบแผนการดำเนินงานเองได้ นอกจากนี้ ควรปรับเปลี่ยนบทบาทของตัวเองจากการเป็นเพียงแค่ผู้ขายโครงการให้กับชุมชนไปเป็นตัวกลางในการส่งเสริมให้ชุมชนสามารถออกแบบและเสนอโครงการของชุมชนเองได้