Warns, Ats Bonninghawei, Gemeente Súdwest-Fryslân (Fr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Karterend Veldonderzoek IVO-O)

<p>Door De Steekproef bv is een plangebied onderzocht aan de Ats Bonninghawei te Warns in de gemeente Súdwest-Fryslân. De aanleiding voor het onderzoek is de geplande bouw van enkele woningen in het plangebied. De hiervoor benodigde graafactiviteiten kunnen tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische waarden leiden. Het onderzoek was gericht op de vaststelling of dergelijke waarden in het plangebied aanwezig kunnen zijn. Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een karterend veldonderzoek door middel van boringen. Uit het plangebied zijn geen archeologische vondsten of terreinen bekend. Uit de historische kaarten blijkt dat het plangebied tot in de twintigste eeuw onbebouwd was en uit weiland bestond ten oosten van de historische bebouwing. In het plangebied kunnen volgens het gespecificeerd verwachtingsmodel vanaf het maaiveld nederzettingsresten uit de steentijd, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de middeleeuwen aanwezig zijn. Deze zullen worden gekenmerkt door afval, bouwmaterialen en/of kuilvullingen met daarin vondstmateriaal zoals aardewerkscherven. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn in het plangebied elf boringen uitgevoerd met een guts en een megaboor. Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat overal in het plangebied op geringe diepte keileem aanwezig is. Hierboven zijn slechts geroerde zandlagen aanwezig. Deze bestaan langs de oostrand van het plangebied plaatselijk uit dekzand. Hierin zijn geen sporen van podzolvorming aangetroffen. Wel zijn hierin moderne insluitsels gevonden die laten zien dat dit zand nog in de negentiende en/of de twintigste eeuw geroerd is. Op de overige boorpunten gaat de geroerde toplaag direct over in keileem of is hiertussen nog een laag extreem geoxideerd zand aanwezig. Deze laatste laag is ontstaan ten gevolge van slechte ontwaterings-omstandigheden. </p><p>Selectie-advies door drs. R. Exaltus (senior KNA-archeoloog/prospector) Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat ondanks de relatief hoge ligging van het terrein hier van nature slechte ontwateringsomstandigheden hebben geheerst. Dit betekent dat het plangebied in de steentijd onaantrekkelijk zal zijn geweest als vestigingslocatie. Steentijdnederzettingen zullen eerder op de flanken van de stuwwallen hebben gelegen waar het (goed afwaterende) dekzandpakket gewoonlijk aanmerkelijk dikker is en waar open water gemakkelijker te bereiken is. De verwachting voor resten uit de steentijd in het plangebied kan daarom worden bijgesteld tot een lage verwachting. Ondanks het naboren van de geroerde toplagen met een megaboor en het zorgvuldig doorzoeken van het hiermee opgeboorde zand, zijn in geen van de boringen relevante archeologische indicatoren gevonden die zouden kunnen wijzen op bewoningsresten van na de steentijd. Ook voor deze perioden kan de archeologische verwachting in het plangebied worden bijgesteld tot een lage verwachting. Voor het plangebied wordt derhalve geen vervolgonderzoek geadviseerd. Dit laat echter onverlet dat indien bij toekomstig graafwerk onverwachts toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, hiervan direct melding dient te worden gemaakt bij de minister conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11.</p>