Oude wallen in Het Groene Woud in kaart. Een proefsleuvenonderzoek naar de wallen van Velder en De Geelders, gemeente Boxtel

<p>In opdracht van Stichting Brabantse Bronnen heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in oktober 2014 een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in Velder en De Geelders in Het Groene Woud, gemeente Boxtel. Dit maakt deel uit van het Canon+ project, dat is opgesteld om de cultuurhistorische waarden van het gebied te verhogen. Onderhavig onderzoek richt zich op specifieke oude boselementen, de grenswallen van De Velder en De Geelders. Het primaire doel van dit onderzoek was het dateren van de grenswallen. Voorts diende het onderzoek zich te richten op de aard, kwaliteit en diepteligging van archeologische resten.</p><p>Velder lag in de Middeleeuwen in het Woud van Oirschot. In 1300 werd dit verdeeld waarbij een deel naar de heer van Boxtel ging, waaronder Velder. Dit werd een domeinbos dat in de 16e en 17e eeuw voor houtkap en jacht diende. Er is in waarschijnlijk de 17e eeuw een sterrenbos aangeplant. Dit heeft een hoge cultuurhistorische waarde.</p><p>De vroegste vermelding van de Geelders stamt uit 1293. Dit ligt in een bosrijk gebied dat vanaf de 6e eeuw werd gecultiveerd en in de vroege 14e eeuw al versnipperd was. Vooral aan de randen leidden ontginningen tot het ontstaan van kampen voor akkerbouw, houtteelt of weiland.</p><p>Uit het onderzoek blijkt dat de wallen in De Velder en Geelders meerdere fasen kennen. De oudste fasen van de Velderse wal zijn absoluut in de late 13e of 14e eeuw dateert. Dit is in overeenstemming met de verwachte datering naar aanleiding van het archivalisch onderzoek De wal in de Geelders is niet absoluut gedateerd, maar gezien de gelijkaardige opbouw, vorm, functie en gebruik moet de ouderdom in dezelfde periode worden gezocht. Naderhand zijn beide walcomplexen uitgebreid. Door de slechte conservering van macroresten is nauwelijks informatie bekend over de begroeiing en/of beplanting op de wallen in het verleden. In pollenonderzoek is de kap van het bos zichtbaar, waarbij het gemend bos afneemt en zich in de directe omgeving waarschijnlijk een graslandvegetatie heeft ontwikkeld. In de wijdere omgeving landbouw werd gepleegd, ook reeds voordat de wallen werden aangelegd.</p><p>Het onderzoek heeft informatie opgeleverd die de gemeente op verschillende manieren kan benutten. Er zijn mogelijkheden om de geschiedenis van De Velder en Geelders op het algemene publiek over te brengen door aandacht te schenken aan de waardevolle historisch-geografische elementen (de wal-greppel-systemen) en die te gebruiken als inspiratiebron. Een gedeelte van de wal zou beter zichtbaar kunnen worden gemaakt, gerestaureerd of geaccentueerd middels beplanting. Ook kan gebruik worden gemaakt van informatieborden en oude afbeeldingen. Het geheel zou begeleid kunnen worden door een publicatie over de ontwikkeling van De Velder en Geelders. Eén van de oude boerderijen of het bezoekerscentrum in Het Groene Woud kunnen dienen als plekken voor een tentoonstelling over de geschiedenis van het gebied, al dan niet permanent. Tevens biedt dit ook interessante mogelijkheden voor lespakketten lokale geschiedenis voor regionale basisscholen. Op die manier raakt de lokale historie niet in vergetelheid, en blijven inwoners, de gemeente en de streek zich bewust van hun eigen, unieke geschiedenis.</p>