Bureauonderzoek middenspanningsverbinding Oirschot - tracé De Stad 2, gemeente Oirschot

<p>In opdracht van Aannemersbedrijf Hurkmans en Zonen B.V. is door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het kabeltracé Middelbeers-Oirschot bij de Kempenweg, de Wintelresedijk, de Eindhovensedijk te Oirschot (gemeente Oirschot). Aanleiding voor het onderzoek is de geplande aanleg van twee middenspanningsverbindingen: tracé Middelbeers en tracé De Stad. Voor een eerdere versie van het tracé is door Antea Group een bureauonderzoek geschreven wat ook is goedgekeurd door het bevoegd gezag. </p>
<p>Aangezien er sprake is van een significante tracéwijziging is ervoor gekozen om een nieuw bureauonderzoek te schrijven. Dit rapport zal ingaan op het gewijzigde tracé De Stad
</p>
<p>Dit archeologisch bureauonderzoek is uitgevoerd in het kader van een omgevingsvergunning. Er wordt een middenspanningstracé van circa 4.100 meter aangelegd, waarvan ongeveer 2.790 meter in openontgraving en 1.310 meter via sleufloze techniek (3 HDD-boringen). De werkdiepte varieert tussen 1,0 m en 1,6m -mv. De sleufbreedte bedraagt gemiddeld 2 m, maar op particuliere percelen aan de Wintelresedijk wordt tot5 m breed afgegraven. In totaal wordt circa 2.790 m² open ontgraving uitgevoerd, plus 24 m² voor tien HDD-in-en uittredepunten (2,0 x 2,0 m per punt). Samen komt dit neer op ongeveer 2.815 m² open ontgraving. Bij de aanlegwerkzaamheden kunnen eventuele archeologische waarden worden verstoord. </p>
<p>Het archeologisch onderzoek dient als onderbouwing voor de ruimtelijke procedure. Een bureauonderzoek is de eerste stap binnen de Archeologische Monumentenzorg (AMZ, zie bijlage 2). Voor het plangebied geldt een onderzoeksplicht conform het beleid van de gemeente Oirschot. Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. </p>
<p>Waar kunnen we wat verwachten? Voor het opstellen van een dergelijke verwachting wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van)verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied. </p>
<p>Het plangebied bevindt zich deels op een dekzandwelvingen, deels op landduinen en nabij een beekdal. Dekzandruggen en -kopjes lagen over het algemeen hoger in het landschap, en daardoor aantrekkelijke locatie voor bewoning. Ook de hoger gelegen zones tussen een dekzandrug en het beekdal (de gradiëntzone) zullen aantrekkelijk zijn geweest. Dit geldt voornamelijk voor jager en verzamelaars. Na de neolithische revolutie koos men vaker voor dekzandvlaktes voor de aanleg van akkers. In latere periodes werden ook beekdalen een interessante locatie voor bewoning. Op basis van grondwaterstand kan worden aangenomen dat het overgrote deel van het plangebied niet erg nat was, en daardoor aantrekkelijk voor bewoning. De aanwezigheid van hoge enkeerdgronden en laarpodzolen maakt het aannemelijk dat er landbouw is gedreven. Dit betekent dat de C-horizont waarschijnlijk is afgetopt, maar diepere sporen afgedekt zijn door het esdek. Hierdoor zijn sporen en resten van jagers-verzamelaars naar verwachting verstoord. </p>
<p>Het is aannemelijk dat op haarpodzolgronden en duinvaaggronden in het verleden geenlandbouwactiviteiten zijn uitgevoerd. Dit komt door de ongunstige samenstelling van deze bodems. De combinatie van zandgrond met een lage grondwaterstand kan voor een slechte conservering van organische artefacten, maar ook kwetsbare vondstcategorieën zoals metalen, hebben gezorgd. In de omgeving van het tracé zijn meerdere onderzoeken uitgevoerd met verschillende uitkomsten. Een deel van de onderzoeken toont verstoringen door onder andere de aanleg van de N395 en A58, afgraving en ophoging, en gebruikt als landbouwgrond. Daar waar de bodem niet verstoord is zijn sporen aangetroffen van landinrichting uit de Nieuwe tijd. Dit geldt met name rond De Scheper en de Wintelresedijk, en ten noorden van de A58.</p>
<p>Na afronding van het bureauonderzoek heeft een beperkte tracéwijziging plaatsgevonden. Deze wijziging en de gevolgen daarvan zijn nader toegelicht in bijlage 3 – Wijziging voorgenomen tracé.</p><p>

Advies Antea Group</p><p>
Grote delen van het tracé zullen langs de weg worden aangelegd waarlangs al kabels en leidingen zijn aangebracht. Ook kan de bermlangs de weg al verstoord zijn door de realisatie van de weg. Hierdoor wordt verwacht dat archeologische sporen en resten al verstoord zullen zijn. Voor deze zones adviseert Antea Group geen vervolgonderzoek uit te voeren. </p><p>
Voor de zones met een hoge verwachting op archeologische sporen en vondsten in het vrijliggende gebied (zones zonder invloed van een wegberm en of zonder invloed van reeds aanwezige kabels en leidingen binnen 2 meter) adviseert Antea Group dat, indien er ingrepen inde bodem gaan plaatsvinden middels een open ontgraving, er nader archeologisch onderzoek moet worden uitgevoerd in de vorm vaneen Inventariserend veldonderzoek Proefsleuven (protocol 4003) (zie 10 en 499819-Advies). Afhankelijk van de project omstandigheden kan dit onderzoek voorafgaand aan de werkzaamheden in de vorm van een proefsleuvenonderzoek dan wel in combinatie met de werkzaamheden in de vorm van een archeologische begeleiding worden uitgevoerd. </p><p>
Alleen locaties en zones waar de kabel wordt aangebracht door middel van een HDD-boring behoeven niet nader te worden onderzocht. Er zijn vier adviesgedeeltes aangegeven op de advieskaart (Afbeelding 13). </p><p>
Voor het adviesgedeelte aan de zuidelijke kant van de Wintelrese dijk is het op basis van de plantekening niet helemaal duidelijk of dit gedeelte van het tracé binnen of buiten het bestaande kabelbed valt. Daarom is het nu als adviesgebied aangeduid. Indien het tracégedeelte binnen dit kabelbed valt, heeft er al bodemverstoring plaatsgevonden en kan dat adviesgebied alsnog komen te vervallen (= vrijgave).</p><p>
Dit is een advies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in dezen de gemeente Oirschot. De adviseur van het bevoegd gezag is hiermee akkoord gegaan op 14 april 2026.</p>