การพัฒนารูปแบบที่เหมาะสมของสัญญาจ้างแรงงานในงานทางวิชาการ

การเปลี่ยนแปลงสถานภาพจากมหาวิทยาลัยของรัฐไปเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ ส่งผลกระทบต่อระบบบริหารงานบุคคลของบุคลากรในงานทางวิชาการเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงสถานะทางกฎหมายของอาจารย์ จากเดิมที่อาจารย์มีสถานะเป็นข้าราชการไปเป็นพนักงานมหาวิทยาลัยซึ่งอยู่ภายใต้สัญญาจ้างที่มีกำหนดเวลาแน่นอน แต่กลับไม่มีกฎเกณฑ์กลางที่บังคับใช้กับกฎหมายจัดตั้งมหาวิทยาลัย ทำให้มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐแต่ละแห่งกำหนดระบบการเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย หรือรูปแบบการจ้างของบุคคลที่จะเข้ามาปฏิบัติงานในทางวิชาการแตกต่างกัน ไม่มีการกำหนดรายละเอียดของสภาพการจ้างและการทำงานเป็นเกณฑ์ขั้นต่ำไว้อย่างชัดเจน การค้นคว้าอิสระฉบับนี้จึงทำการศึกษาถึงโครงสร้างและสถานภาพของมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ การบริหารงานบุคคล สถานะของบุคลากรในงานทางวิชาการ และรูปแบบการจ้างแรงงานในงานทางวิชาการ โดยศึกษาเปรียบเทียบกับระบบกฎหมายประเทศฝรั่งเศสและเยอรมนี จากการศึกษาแสดงให้เห็นถึงประเด็นปัญหาของระบบกฎหมายไทย ได้แก่ ปัญหาการไม่มีกฎเกณฑ์กลางในการบริหารงานบุคคลในมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ ปัญหาการไม่มีรูปแบบการจ้างงานที่เหมาะสมสำหรับบุคลากรในงานทางวิชาการที่ยังไม่ได้เข้าสู่ตำแหน่งทางวิชาการ และปัญหาการกำหนดสถานะทางกฎหมายของอาจารย์กับการคุ้มครองเสรีภาพทางวิชาการ ด้วยเหตุนี้ แม้ว่ามหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐจะมีอิสระในการดำเนินภารกิจ มีระบบบริหารจัดการของตนเองแล้วก็ตาม แต่ก็ยังไม่สามารถนำมหาวิทยาลัยไปสู่ความเป็นเลิศทางวิชาการ และแก้ไขปัญหาขาดแคลนอาจารย์มหาวิทยาลัยในปัจจุบันได้ ผู้เขียนเห็นว่า ในปัจจุบันระบบบริหารงานบุคคลของมหาวิทยาลัยจึงยังไม่ใช่ระบบที่สามารถดึงดูดผู้มีความรู้ความสามารถให้เข้าสู่ระบบการเป็นอาจารย์ได้ จึงเสนอให้มีกฎเกณฑ์กลางเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลที่กำหนดมาตรฐานขั้นต่ำของการจ้างงานบุคลากรในงานทางวิชาการ รวมถึงกำหนดรูปแบบสัญญาจ้างแรงงานที่เหมาะสมสำหรับบุคลากรในงานทางวิชาการ ทั้งช่วงเริ่มต้นของเส้นทางการเข้าสู่ระบบการเป็นอาจารย์ จนกระทั่งเข้าสู่ตำแหน่งทางวิชาการต่อไป ทั้งนี้ เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนอาจารย์ในปัจจุบัน และเป็นการให้ความคุ้มครองเสรีภาพทางวิชาการแก่อาจารย์