Archeologisch proefsleuvenonderzoek in het kader van de dijkversterking Spui West (dijksecties 3b, 3c en 5b) in de gemeente Nissewaard, provincie Zuid-Holland

<p>In het kader van het dijkversterkingsproject Spui West heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie in opdracht van waterbouwer Van den Herik een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven (IVO-P) uitgevoerd in drie plangebieden/dijksecties van de Aaldijk en de Wolvendijk aan de westkant van het Spui op Voorne-Putten in de gemeente Nissewaard. Het betreft specifiek dijksecties 3b, 3c en 5b (afbeelding 2). De dijkversterking vindt plaats in opdracht van Waterschap Hollandse Delta omdat de dijksecties niet aan de geldende veiligheidsnormen voldoen. </p><p>Ten behoeve van de versterking wordt een extra berm aangebracht tegen het talud aan de landzijde van de dijk, waarbij de huidige teensloot wordt gedempt en aan de voet van de nieuwe berm opnieuw wordt uitgegraven. Voor bovengenoemde dijksecties is naar aanleiding van het non-destructieve vooronderzoek in de periode 2010-2014, archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Op basis hiervan is een Programma van Eisen opgesteld dat door de bevoegde overheid is goedgekeurde. Het PvE was leidend voor het uitgevoerde proefsleuvenonderzoek.</p><p>In de proefsleuven ter plaatse van alle te onderzoeken dijksecties is het beeld dat naar voren komt over de landschapspontwikkeling nagenoeg hetzelfde. Het onderste niveau, dat met name in de proefsleuven in dijksectie 3c is bereikt, bestaat uit veen (Hollandveen) dat is aangetast door zandige gelaagde overstromingsafzettingen. In dit pakket overstromingsafzettingen komen onderin veenbrokken en inzinkingsstructuren voor die een goed inzicht geven in de erosieve kracht van de overstroming en de waterverzadigdheid vlak na afzetting. De zandigheid van de sedimenten neemt richting de Oude Maas toe. Dit betekent dat ook de erosieve kracht van de overstroming in de 16e eeuw ter hoogte van dijksectie 5b het grootst zal zijn geweest. Naar boven toe in het profiel lijkt de zandigheid af te nemen en er is soms zelf zeer kleiig materiaal aanwezig dat aangeeft dat na de eerste fase van overstromingen het gebied tijdens een daaropvolgende periode in rustiger omstandigheden verder is opgeslibd. De geconstateerde overgang valt grotendeels samen met de huidige stand van het grondwater waardoor er een duidelijk kleur- en textuurverschil ontstaan is. De bovenste laag die tot aan de bouwvoor reikt is in plaats van grijs-zwart van kleur verbruind door ijzeraanrijking in een oxiderend milieu. Ook is voor zover het zandig materiaal betreft geen gelaagdheid meer te onderscheiden en heeft het sediment het karakter van een overslaggrond. </p><p>In dijksectie 3c is in een deel van het gebied (proefsleuf 1) op het veen een kleiig ophogingspakket aangetroffen waarin nederzettingsafval voorkomt dat voornamelijk bestaat uit fragmenten aardewerk en dierenbotten. Het pakket kan worden gedateerd in het laatste kwart 14e tot in de 15e eeuw. Ook is een ‘verdwaald’ wandfragmentje pingsdorfaardewerk uit 11e-12e eeuw aangetroffen. De ophoging wordt geïnterpreteerd als (het restant van) een terpje. De aard van de ophoging heeft vermoedelijk geleid tot een betere weerstand tegen de erosieve werking van de latere overstroming. </p><p>Waarschijnlijk behoort het ophogingspakket dus tot een terpje en wel de historisch bekende Putse hille aan de toenmalige middeleeuwse Achterwech. De vindplaats kan als behoudenswaardig worden aangemerkt. De bewoningsactiviteit komt overeen met de historisch-geografische gegevens en leidt tot de conclusie dat het hele sedimentpakket tot aan maaiveld kan worden verklaard door overstroming van het gebied in de vroege 16e eeuw en verdere opslibbing tot aan het moment waarop het nieuwe land in de periode 1565 en 1619 opnieuw (en toen voor het laatst) is ingepolderd.</p>