XIVA XONLIGI DAVLAT BOSHQARUVIGA OID ARAB, FORS VA TURKIY MANBALARNING QIYOSIY TAHLILI

Ushbu maqolada Xiva xonligi (1512–1920) davlat boshqaruvi tizimi arab, fors va turkiy manbalar asosida qiyosiy tahlil qilingan. Kirish qismida xonlik boshqaruvini uch tildagi manbalar orqali oʻrganishning ilmiy ahamiyati asoslangan. Adabiyotlar tahlilida mavjud tadqiqotlar koʻrib chiqilib, ularning bir-birini toʻldiruvchi xarakterga ega ekanligi aniqlangan. Qiyosiy-tarixiy, matnshunoslik va tizimli-struktura tahlili metodlari qoʻllanilgan holda, arab tilidagi manbalarning shariat va diniy-huquqiy jihatlarni, fors tilidagi hujjatlarning rasmiy-ma'muriy tuzilmani, turkiy tildagi asarlarning esa mahalliy-an'anaviy boshqaruv unsurlarini yoritishi natija sifatida keltirilgan. Muhokama qismida ushbu farqlar har bir tilning jamiyatdagi funksional vazifasi bilan bogʻliqligi asoslanib, boshqaruv tizimining uch qatlamli (diniy, rasmiy, an'anaviy) xarakterga ega ekanligi ta'kidlangan. Xulosa qilib, xonlik davlatchiligini toʻliq oʻrganish uchun koʻp tilli manbashunoslik yondashuvi zarurligi koʻrsatilgan.