Plangebied Goorloop en De Hoge Regt te Beek en Donk, gemeente Laarbeek; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en verkennend booronderzoek.

<p>In opdracht van de gemeente Laarbeek heeft RAAP in februari 2019 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd, ten behoeve van de ontwikkeling van de EVZ Goorloop en woningbouwplan De Hoge Regt te Beek en Donk in de gemeen te Laarbeek. Voor het noordoostelijk deelgebied geldt een hoge verwachting en een archeologische dubbelbestemming, wat onderzoek nodig maakte.</p><p>Uit het bureauonderzoek is gebleken dat het plangebied ligt op een dekzandrug met hoge zwarte enkeerdgronden met een esdek, op de overgang naar het dal van de Lieshoutse beek waar beekeerdgronden voorkomen. In de omgeving van het plangebied is al meer onderzoek uitgevoerd, waarbij vindplaatsen zijn aangetroffen die duiden op agrarische productie en voedselvoorziening , daterend uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Rondom het plangebied is ten behoeve van de EVZ Goorloop in 2018 een bureauonderzoek uitgevoerd, op basis waarvan voor de hogere, niet verstoorde delen van het landschap een proefsleuvenonderzoek werd aanbevolen. </p><p>De analyse van historisch kaartmateriaal laat zien dat het plangebied begin 19e eeuw behoorde tot de landbouwgronden ten noordwesten van de Hoge Regt, op de overgang naar beemden in het dal van de Lieshoutse beek. In de jaren 1950 vond de eerste schaalvergroting plaats en werd de beek rechtgetrokken en de houtsingels opgeruimd. In de jaren 1990 werd vervolgens de beek omgelegd naar de huidige loop. Het feit dat in het huidige reliëf niets wijst op de voormalige beekloop in het gebied, doet vermoeden dat grondverzet heeft plaatsgevonden, om het perceel voor het moderne agrarisch gebruik geschikt te maken. Op basis van de verzamelde gegevens geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor zowel vindplaatsen van jager-verzamelaars, als landbouwers.</p><p>Tijdens het veldonderzoek zijn 12 boringen gezet in het deelgebied met een hoge verwachting en nog vier aanvullende boringen in het deel met een lage verwachting volgens de gemeentelijke kaart, maar waarvoor wel een dubbelbestemming geldt. Hieruit is gebleken dat op het hogere deel van de dekzandrug in het noorden van het plangebied sprake is van een moderpodzolgrond. Deze is weliswaar geroerd, maar de daaruit volgende verstoring is waarschijnlijk niet meer dan wat van nature in de sterk gebioturbeerde moderpodzolgrond al het geval zou zijn. Omdat moderpodzolen van nature vruchtbaar zijn, bevestigt dit de hoge verwachting voor vindplaatsen van (pre)historische landbouwers. Een mogelijk aangeboord grondspoor en enkele archeologische indicatoren (verbrande leem en middeleeuws aardewerk), wijzen ook in de richting van nederzettingsresten.</p><p>Aangezien het gebied ten behoeve van de geplande ontwikkeling verder geëgaliseerd zal worden, zal dit tot verdere verstoring van de bodem leiden. Daarom wordt geadviseerd om proefsleuven onderzoek uit te voeren om te achterhalen of daadwerkelijk archeologische resten in het noorden van het plangebied aanwezig zijn en zo ja wat de aard, datering, gaafheid en conservering daarvan is om tot een waardering te komen. Vanwege de afnemende verwachting naar de randen van het noordelijk deelgebied, wordt geadviseerd te starten in de zone met de hoge verwachting en pas indien archeologische sporen worden aangetroffen uit te breiden naar de periferie. In het grotere plangebied wordt naar verwachting niet ontgraven. Mocht dit echter toch gebeuren, dan wordt geadviseerd om te bekijken of het zinvol is om ook de voormalige beekloop bij het onderzoek te betrekken, ter controle van het voorkomen van de natte context gerelateerde resten.</p>