Geo-archeologisch assessment veerhaven Puttershoek Documentatie OM5376192100 EARTH Integrated Archaeology Rapporten 286

<p>In opdracht van de gemeente Hoeksche Waard heeft EARTH in de periode april 2023- april 2024 een verkennend booronderzoek en een geo-archeologisch assessment uitgevoerd voor plangebied Veerhaven te Puttershoek. Binnen het plangebied zijn bodemverstorende ingrepen voorzien ten behoeve van de verbetering van de kademuren, grondkeringen en het haventerrein. Het grootste deel van het plangebied heeft een dubbelbestemming waarde archeologie 1 (bestemmingsplan Puttershoek – hoge archeologische verwachting historische kern), hier geldt dat bij bouwwerkzaamheden met een groter oppervlak dan 30 m2 archeologisch onderzoek noodzakelijk is. Om de te verwachte archeologische resten in het plangebied conform de richtlijnen van de Nederlandse archeologie te documenteren is er door het Bevoegd Gezag (BG) besloten om een verkennend booronderzoek / geo-archeologisch assessment te laten uitvoeren. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de vergunningsaanvraag voor de gebiedsontwikkeling en was noodzakelijk om te bepalen of bij de voorgenomen activiteiten de kans bestaat dat archeologische resten in de ondergrond worden aangetast.</p><p>Doel van het onderzoek is het beoordelen van de gespecificeerde verwachting, het archeologische risico van verschillende bodemlagen en daarbij het risico tot aantasting van eventuele archeologische resten bij geplande werkzaamheden. De reeds bestaande gegevens van boringen en sonderingen geven inzicht in de diepteligging van verschillende afzettingen binnen het plangebied, zoals veen, klei en zand, maar geven geen inzicht in hun gesteldheid. Om te kunnen bepalen of de verschillende bodemlagen een archeologisch risico bevatten, is inzicht in de genese van deze lagen nodig. Voor beantwoording van deze vragen is een specifieke aanpak gehanteerd, die aansluit bij KNA-protocol 4003 IVO-O. Het onderzoek betreft een geo-archeologisch onderzoek bestaande uit veldwaarnemingen (boringen) en specialistische (laboratorium)analyses.</p><p>Het verkregen beeld voor de ontwikkeling van het veen lijkt goed te passen op hetgeen bekend is voor de ontwikkeling van het landschap in het rivierengebied in deze periode. Rond 2850 BC sloot de Nederlandse kust zich bijna volledig. Na dit moment vond in het achterland veenvorming plaats. Rivierkommen uit deze periode worden gekenmerkt door het voorkomen van uitgestrekte laagveenmoerassen waarin de els dominant aanwezig was. Tijdens de bronstijd was het gebied niet geschikt voor bewoning, maar zal het wel een heel geschikt gebied zijn geweest om te jagen en voedsel te verzamelen. Tussen 1100 en 800 BC vond onder invloed van de landbouw in de bovenloop van de grote rivieren een omslag plaats in de Nederlandse delta. Rivieren transformeerden van overwegend anastomoserend naar meanderend en de rivierkommen werden getransformeerd naar grote open watervlaktes. Ook is er een duidelijk signaal van landgebruik in de vorm van graanteelt en de bewerking van vlas. Vlas is al in de bronstijd een wijdverbreid cultuurgewas in het centrale rivierengebied. Echter, vanaf de 14e eeuw is uit bronnen bekend dat in Zeeland vlas werd verhandeld en in de 16e tot de 19e eeuw vormde de vlasindustrie een bloeiende bedrijfstak in Nederland. Eerdere onderzoeken naar de afzettingen van de St. Elisabethsvloed hebben aangetoond dat de mariene intrusie ter hoogte van Dordrecht minimaal is en kortstondig. Als gevolg van het doorbreken van de dijken en het achterblijven van rivierdijkherstel nam de zoetwaterinvloed juist toe in plaats van af. Het ontbreken van een duidelijk gemarkeerde mariene horizon gecombineerd met een abrupte verandering naar een zoetwaterlandschap gecombineerd met een hogere interne dynamiek lijkt erop te wijzen dat de Elisabethsvloed op deze plaats zich vooral manifesteert als een zoetwaterevent en daardoor moeilijk op te sporen.</p>