พฤติกรรมการเรียนการสอนและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนและหลังสถานการณ์โควิด-19: กรณีศึกษาทัศนะของครูชั้นประถมศึกษาตอนปลาย

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาลักษณะพฤติกรรมของนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลายจากทัศนะของครู ในประเด็นวิธีการเรียนการสอนที่แตกต่างกัน พฤติกรรมการเรียน การจัดการเรียนการสอน การปรับตัว และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนทั้งช่วงก่อนและหลังสถานการณ์โควิด-19 และ 2) เพื่อเปรียบเทียบลักษณะพฤติกรรมของนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลายจากทัศนะของครู ในประเด็นวิธีการเรียนการสอนที่แตกต่างกัน พฤติกรรมการเรียน การจัดการเรียนการสอน การปรับตัว และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนทั้งช่วงก่อนและหลังสถานการณ์โควิด-19 การศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ โดยศึกษากลุ่มครูผู้สอนนักเรียนระดับชั้นประถมปลายในโรงเรียนรัฐบาลและโรงเรียนเอกชนในกรุงเทพมหานคร รวมทั้งสิ้นจำนวน 466 คน โดยใช้แบบสอบถามในการสำรวจและใช้สถิติเชิงพรรณนา ตลอดจนสถิติเชิงอนุมาน Paired Sample T-Test และ Independent Samples T-Test เพื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนความคิดเห็นของครูทั้งก่อนและหลังช่วงโควิด-19 สำหรับศึกษาปัจจัยที่น่าสนใจซึ่งอาจส่งผลต่อความคิดเห็นของครูลักษณะพฤติกรรมของนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลายจากทัศนะของครูในด้านต่าง ๆ ส่วนใหญ่นักเรียนมีพัฒนาการที่ดีขึ้นมากกว่าพัฒนาการลดลงเมื่อเปรียบเทียบระหว่างช่วงก่อนและหลังโควิด-19 อย่างมีนัยสำคัญ โดยนักเรียนจะมีความเข้าใจที่ดีขึ้นในรูปแบบการเรียนการสอนที่เน้นการให้ข้อมูลที่เป็นระบบและมีโครงสร้าง และในด้านการวางเป้าหมายและการติดต่อกับครูเพื่อวางแผนการเรียนรู้ต่างก็มีพัฒนาการไปในทิศทางที่ดีขึ้นอย่างชัดเจนอย่างมีนัยสำคัญ เป็นต้น แต่ในทางกลับกันยังพบว่าผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนจากความคิดเห็นของครูมีแนวโน้มที่ลดลงในหลายด้านอีกด้วย ในส่วนของการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนความคิดเห็น ครูที่มีประสบการณ์ที่แตกต่างกันกลับมีค่าเฉลี่ยคะแนนความคิดเห็นไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญในด้านต่าง ๆ ทั้งก่อนและหลังโควิด-19 ยกเว้นเพียงด้านวิธีการเรียนการสอนหลังโควิด-19 ที่ครูมีประสบการณ์น้อยกว่า 5 ปี มีมุมมองเชิงบวกสูงกว่า ซึ่งอาจสะท้อนถึงความยืดหยุ่นและการปรับตัวที่ดีกว่าในวิธีการสอนใหม่ ๆ แต่ในทางกลับกัน ปัจจัยด้านรูปแบบสถานศึกษา ครูในโรงเรียนรัฐบาลกลับมีค่าเฉลี่ยคะแนนความคิดเห็นสูงกว่าครูโรงเรียนเอกชนในแทบจะทุกมิติ ทั้งก่อนและหลังโควิด-19 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ซึ่งชี้ถึงความคิดเห็นที่แตกต่างกันของครูในโรงเรียนรัฐบาลต่อระบบและนักเรียนของตนเอง ประเด็นที่ควรตระหนักถึงเป็นสำคัญจึงเป็นผลกระทบต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ซึ่งการลดลงของผลสัมฤทธิ์สะท้อนให้เห็นถึงผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการเรียนการสอนต่อประสิทธิภาพของโรงเรียนในการปฏิบัติหน้าที่ โดยเฉพาะปฏิสัมพันธ์โดยตรงและการมีส่วนร่วมระหว่างครูและนักเรียนเมื่อไม่ได้อยู่ในบรรยากาศของชั้นเรียนตามปกติ จึงนำมาสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่สำคัญ ทั้งการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Blended Learning) ที่เน้นการลงมือปฏิบัติและปฏิสัมพันธ์ การพัฒนาขีดความสามารถของครูในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและการดูแลนักเรียนรายบุคคล การวางแผนและพัฒนาระบบสนับสนุนการเรียนรู้ที่เท่าเทียมและครอบคลุม ตลอดจนส่งเสริมการปรับตัวและพัฒนาทักษะการกำกับตนเองของนักเรียน เป็นต้น