Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwarteweg 7 ong. te Koudum, gemeente Sûdwest Fryslan (FR) Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwarteweg 7 ong. te Koudum, gemeente Sûdwest Fryslan (FR)

<p>Laagland Archeologie heeft in Mei 2024 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Zwarteweg 7 ong. te Koudum. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de nieuwbouw van woningen.<br>Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003.<br>Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.<br>Het plangebied ligt in het Fries ? Gronings kleigebied. Uit geraadpleegde paleogeografische kaarten blijkt dat het plangebied op een stuwwal ligt. Door de hoge ligging is het plangebied nooit bedekt geraakt met klei of veenafzettingen. Op het AHN is te zien dat het plangebied zich op de rand van een verhoging in het landschap ligt die overeenkomt met de stuwwal op de geomorfologische kaart. Verder is te zien dat er bijna 1,5 meter hoogteverschil zit tussen het hoogste deel in het plangebied (zuidoost) en het laagste deel (noordwest). Bodemkundig ligt het gebied in een zone met laarpodzolgronden, lemig fijn zand.<br>In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten uit het Mesolithicum bekend.<br>Op de kaart van Schotanus uit 1664 is te zien dat tussen Koudum en de korenmolen een state ligt met de naam Epema. Op de kaart van Schotanus uit 1718 is te zien dat het plangebied zich in de historische woonkern van Koudum bevindt. Op de kaart van Eekhoff uit 1851 is naast de bebouwing ook de naam Epema weergegeven. Dit kan betekenen dat het plangebied en haar omgeving viel onder de state Epema. Op de eerste kadastrale kaart (circa 1832) is het meest zuidoostelijke deel van het plangebied bebouwd. Dit betreft het huis en erf van een landbouwer. De rest van het terrein is aangeduid als weiland. De landen in en rondom het plangebied zijn volgens deze kaart niet meer in het bezit van nazaten van de familie Epema.<br>Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek geldt een hoge verwachting voor alle archeologische periode. De nadruk ligt hierbij voor vondsten vanaf de Late Middeleeuwen. Specifiek kunnen resten van state Epema verwacht worden (hoofdstate of pachtboerderij).<br>Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zo nodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.<br>Tijdens het verkennend booronderzoek is in het gehele plangebied een heterogeen ophoogpakket aangetroffen. De natuurlijke ondergrond wordt gevormd door keileem. Met name in het oostelijke deel van het plangebied zijn veel baksteenresten en ook aardewerk aangetroffen. In historische tijden lag hier het boerenerf. We adviseren op deze locatie een proefsleuf aan te leggen. Afhankelijk van de resultaten van dit onderzoek kan een besluit worden genomen elders in het plangebied meer proefsleuven aan te leggen of het terrein vrij te geven.<br>Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Sûdwest Fryslan. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevr. Y. Boonstra.<br>Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).<br>?</p>