Recht van Ter Leede 38a, 40 en 40a te Leerbroek (gemeente Vijfheerenlanden)

<p>ADC heeft ArcheoProjecten in april 2019 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Recht van Ter Leede 38a, 40 en 40a te Leerbroek, gemeente Vijfheerenlanden. De aanleiding van het onderzoek is een bestemmingsplanwijziging van ‘agrarisch’ en ‘bedrijf’ naar ‘wonen’ ten behoeve van de aanleg van een woonwijk. Het zuidoostelijk deel van het plangebied (Recht van Ter Leede 40 en 40a) is in 2015 onderzocht middels een bureau- en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. Omdat de plannen zijn gewijzigd, zijn de resultaten van het destijds uitgevoerde onderzoek opgenomen in het voorliggende rapport. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit blijkt dat het diepst gelegen potentiële archeologische niveau de top van de oeverafzettingen van de Nieuwlandse of Gorkum-Arkelse stroomgordel betreft. Op basis van het eerder uitgevoerd booronderzoek zijn deze op ca. 3 m –mv en dieper aan te treffen. In dit niveau kunnen archeologische waarden aanwezig zijn uit het Laat-Mesolithicum of het Neolithicum. Een vindplaats zal zich manifesteren als een archeologische laag: een humeuze en/of ontkalkte laag met kleine fragmenten houtskool en vuursteen. In het Neolithicum raakten genoemde stroomgordelafzettingen overgroeid met veen en was het plangebied vanwege de natte omstandigheden niet aantrekkelijk voor bewoning. Uit deze periode worden daarom geen archeologische waarden verwacht. Dit veranderde omstreeks 3.200 v. Chr. toen 500 m ten noorden van het plangebied de Schoonrewoerdse stroomgordel actief werd. Vanuit deze stroomgordel werden crevasses gevormd die tot in het plangebied doordrongen. In de top van de crevasse-afzettingen, die op circa 90 cm –mv en dieper is aan te treffen, kunnen archeologische waarden vanaf het Laat-Neolithicum aanwezig zijn. Een vindplaats zal zich naar verwachting manifesteren als een humeuze en/of ontkalkte laag met daarin houtskool, fragmenten vuursteen en aardewerk. Door afdekking met een ca. 90 cm dik pakket komklei zal een eventuele vindplaats goed geconserveerd zijn. Het zuidelijk deel van het plangebied is onderdeel van het langs het Recht van Ter Leede aanwezige bewoningslint. Tijdens het in 2015 uitgevoerde verkennend booronderzoek werden in het zuidoostelijk deel van het plangebied, ter plaatse van het erf van Recht van Ter Leede 40 en 40a, ophogingslagen gerelateerd aan een huisterp uit de Late Middeleeuwen aangetoond. Mogelijk strekken deze lagen zich uit tot het nog niet onderzochte deel van het plangebied (erf van Recht van Ter Leede 38a). In de ophogingslagen moet rekening worden gehouden met resten van (bij)gebouwen, funderingen en beer- en waterputten. Verder worden concentraties aardewerk en bouwmateriaal verwacht. Teneinde bovengenoemde verwachting te toetsen en aan te vullen is in de nog niet onderzochte delen van het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de ondergrond van het plangebied uit bedding- en oeverafzettingen van de Nieuwlandse of Gorkum- Arkelse stroomgordel en komafzettingen bestaat. De bedding- en oeverafzettingen van genoemde stroomgordel(s) zijn kalkrijk en bevatten geen sporen van bodemvorming. Ze worden daarom niet als een potentieel archeologisch niveau beschouwd. De rivierafzettingen worden afgedekt door een 70 tot 110 cm dik mineraalarm rietveenpakket. Het veenpakket wordt afgedekt door een pakket zandige en kleiige crevasse-afzettingen van de Schoonrewoerdse stroomgordel, met in de top plaatselijk een laklaag, gevolgd door een laag komklei. In enkele boringen rusten de crevasse-afzettingen niet direct op het veen, maar worden zij van elkaar gescheiden door een dunne laag komklei. De top van de crevasse-afzettingen is gerijpt en wordt daarom als een potentieel archeologisch niveau vanaf het Laat-Neolithicum beschouwd. In het centrale deel van het plangebied ligt de top van de crevasse-afzettingen direct onder de 40 tot 50 cm dikke bouwvoor en kan een archeologisch sporenniveau direct onder de bouwvoor verwacht worden. 6 Uit het booronderzoek blijkt verder dat de reeds in het oostelijk deel van het plangebied (Recht van Ter Leede 40 en 40a) aangetoonde ophogingslagen zich niet uitstrekken tot de locatie van het erf van Recht van Ter Leede 38a.</p>