PSIXOFIZIKA FANI PAYDO BO'LISHI HAMDA SHAKLLANISHIDA E. VEBER VA T. FEXNER TADQIQOTLARINING O'RNI

Mazkur maqolada psixofizika fanining shakllanish jarayoni hamda uning ilmiy asoslarini yaratishda nemis olimlari Ernst Veber va Gustav Teodor Fexner tadqiqotlarining o‘rni tahlil qilinadi. Psixofizika psixologiya va fiziologiya fanlari kesishgan nuqtada shakllangan ilmiy yo‘nalish bo‘lib, inson sezgi jarayonlari va tashqi fizik qo‘zg‘atuvchilar o‘rtasidagi miqdoriy bog‘liqlikni o‘rganadi. Maqolada E. Veber tomonidan ishlab chiqilgan sezgi chegaralari haqidagi nazariya hamda differensial sezgi chegarasi qonunining ilmiy mohiyati yoritiladi. Shuningdek, uning tajribaviy tadqiqotlari psixologik hodisalarni eksperimental usullar yordamida o‘rganish imkoniyatini yaratgani ko‘rsatib beriladi. Tadqiqotda T. Fexnerning psixofizika fanini mustaqil ilmiy yo‘nalish sifatida shakllantirishdagi xizmatlari ham keng tahlil qilinadi. Ayniqsa, uning “Elemente der Psychophysik” asarida ilgari surilgan psixofizik qonun hamda sezgi kuchi bilan qo‘zg‘atuvchi intensivligi o‘rtasidagi matematik munosabat psixologiya tarixida muhim nazariy burilish bo‘lgani ta’kidlanadi. Maqolada Veber–Fexner qonunining ilmiy ahamiyati, uning eksperimental psixologiya rivojiga ta’siri hamda zamonaviy psixologik tadqiqotlar uchun metodologik asos yaratganligi ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari psixofizika fanining shakllanishida tajribaviy metodlarning ahamiyatini ochib beradi hamda psixologiya tarixida ushbu olimlarning ilmiy merosi alohida o‘rin tutishini ko‘rsatadi.