Proefsleuvenonderzoek Varsseveld Woningbouwlocatie De Tuit Varsseveld-West Rapportage IVO-P diverse perselen Woningbouwlocatie De Tuit Varsseveld-West in Varsseved, gemeente Oude-IJsselstreek

Econsultancy heeft in opdracht van gemeente Oude IJsselstreek een archeologisch onderzoek uitgevoerd op diverse locaties in het plangebied Woningbouwlocatie De Tuit Varsseveld-West in Varsseveld, gemeente Oude IJsselstreek. Aan de westzijde van Varsseveld zal de komende jaren de nieuwbouwwijk “De Tuit” ontwikkeld worden. De toekomstige inrichting van het terrein is nog niet exact bekend, maar de verwachting is dat bij de aanleg van standaard staalfunderingen en diverse nutsvoorzieningen, de bodem tot aan de top van het gele zand verstoord zal worden. Daar waar bodem wordt geroerd kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan.Op basis van vooronderzoek en advies van de regio-archeoloog is gesteld dat er archeologisch onderzoek benodigd was op vier deellocaties: Deellocatie 1 - Oude Doetinchemseweg tegenover. nr. 19; Deellocatie 2 - Oude Doetinchemseweg 12; Deellocatie 3 - De Vloglanden en Deellocatie 4 - Kruising Rusthuisweg/De Zicht.Voor deellocatie 1 aan de Doetinchemseweg tegenover nr. 19, is met proefsleuvenonderzoek vastgesteld dat er sprake was van een behoudenswaardige vindplaats met een middeleeuwse huisplattegrond. Op basis van deze bevindingen is wanneer resten niet in situ behouden konden worden, een opgraving geadviseerd. De vindplaats is in april 2024 door Econsultancy opgegraven en zal elders worden gerapporteerd.De deellocaties 2, 3 en 4, lagen buiten het bij het vooronderzoek onderzochte gebied. Volgens de archeologische waarden- en verwachtingskaart van de gemeente Oude IJsselstreek liggen de betreffende aandachtsgebieden in een gebied met een lage archeologische verwachting (categorie 7). Van deelgebied 2 was echter bekend dat er een historische boerderij aanwezig is geweest, waardoor er een hoge verwachting was op het aantreffen van een 18e-19e-eeuws boerenerf, met mogelijk een oudere (middeleeuwse) voorganger. Oudere sporen uit de (Vroege) Bronstijd en IJzertijd werden niet uitgesloten. Binnen deelgebieden 3 en 4 zijn in het verleden enkele archeologische vondsten gedaan. Hierdoor was er een verwachting op restanten van bewoningsactiviteiten uit de (Vroege) Bronstijd en IJzertijd. Door de regio-archeoloog is daarom geadviseerd om aanvullend proefsleuvenonderzoek binnen deze terreinen uit te laten voeren om tot een waardestelling van deze terreinen te komen.Gevolgde onderzoeksmethode Het proefsleuvenonderzoek is uitgevoerd op 25 en 26 oktober 2023 door een veldteam van Econsultancy onder leiding van senior KNA-archeoloog Femke Heijting. Het grondverzet is uitgevoerd door de firma Fierkens uit Didam. Tijdens het veldwerk Is er slechts op kleine punten afgeweken van de onderzoeksmethodiek zoals beschreven in het PvE. In de meeste sleuven is één vlak aangelegd in de top van de C-horizont. De enige uitzondering hierop was werkput 4 in deelgebied 2. Omdat hier al voor het bereiken van de top van de C-horizont sporen aan het licht kwamen, is besloten om twee vlakken aan te leggen.Op basis van de onderzoeksresultaten is in overleg met de adviseur namens de bevoegde overheid en de opdrachtgever besloten het onderzoek op deellocatie 3 uit te breiden met 5 proefsleuven. Deze aanvulling is vastgelegd in een wijzigingsblad PvE. Op 1 februari 2024 is de uitbreiding op het proefsleuvenonderzoek uitgevoerd.In totaal zijn 9 proefsleuven aangelegd met een totaal oppervlakte van 856 m2, 7,2 % van het onderzoeksgebied.Resultaten Proefsleuvenonderzoek Het gehele onderzoeksgebied ligt in een gebied met dekzandkopjes en dekzandwelvingen. De bodemopbouw in de verschillende deelgebieden laten daarom veel overeenkomsten zien. De natuurlijke ondergrond, de Cg-horizont, bestaat uit dekzandafzettingen. Hierboven zijn op deellocaties 2 en 4 restanten een dunne BC-horizont van een veldpodzolgrond aangetroffen. Op deellocatie 3 was de natuurlijk gevormde bodem verploegd in een oude akkerlaag, AC-horizont. Boven de BC-horizont of AC-horizont lag in alle gevallen een dik plaggendek (>50cm). Binnen de deellocaties waren hier verschillende fasen van opbouw in te herkennen, die naar verwachting met name in de Nieuwe tijd zullen zijn ontstaan.Bij het onderzoek is een beperkt aantal sporen (n=29) en vondsten (n=13) aangetroffen. De vondsten waren sterk aangetast en zijn met name afkomstig uit het plaggendek. Ze dateren tussen de IJzertijd en Nieuwe tijd (800 v. Chr. - 1900 n. Chr.).In deelgebied 2, aan de Oude Doetinchemseweg 12 zijn restanten van een eind jaren ‘70 gesloopte historische boerderij aangetroffen (Vindplaats 1). Hoewel een geringe hoeveelheid vondstmateriaal (wat keramiek, bouwkeramiek en glas) op een mogelijke ouderdom van deze boerderij vanaf de 17e eeuw duidt, betreffen de sporen met name restanten van de sloop in de vorm van uitbraaksleuven en geroerde kuilen. Het recente diepe spoor S25, lijkt erop te wijzen dat ook diepere constructies zoals een mogelijke beer- of waterput bij de sloop verwijderd zijn.In deelgebied 3, De Vloglanden, werden enkele sporen en vondsten aangetroffen die op een grotere ouderdom lijken te wijzen, namelijk IJzertijd/Romeinse tijd (800 v. Chr. - 450 n. Chr.). Het gaat om enkele licht grijs gekleurde paalkuilen en kuilen zonder vondstmateriaal. De datering is dan ook gebaseerd op enkele losse vondsten aangetroffen bij de aanleg van het vlak. Het geringe aantal sporen en gebrek aan structuren lijkt erop te duiden dat het sporen behorend bij de periferie van een nederzetting betreffen (Vindplaats 2).In Deelgebied 4, Kruising Rusthuisweg/De Zicht, zijn geen archeologische sporen en vondsten aangetroffen.Selectieadvies Deellocatie 2 - Oude Doetinchemseweg 12: Vindplaats 1 een woonerf uit de Nieuwe tijd (1600-1900) is gewaardeerd op KNA voorgeschreven wijze. De site krijgt een lage waardering en is niet behoudenswaardig. Het selectieadvies is daarom dan ook om het plangebied vrij te geven voor verdere ontwikkeling en is vervolgonderzoek niet noodzakelijk.Deellocatie 3 - De Vloglanden: Vindplaats 2, bestaand uit sporen behorend tot de periferie van een nederzetting, vermoedelijk daterend in de IJzertijd/Romeinse tijd (800 v. Chr. - 450 n. Chr.), is gewaardeerd op KNA voorgeschreven wijze. De site krijgt een lage waardering en is niet behoudenswaardig. Het selectieadvies is daarom dan ook om het plangebied vrij te geven voor verdere ontwikkeling en is vervolgonderzoek niet noodzakelijk.Deellocatie 4 – Kruising Rusthuisweg/De Zicht: Binnen deze deellocatie is geen vindplaats aangetroffen. Het selectieadvies is daarom dan ook om het plangebied vrij te geven voor verdere ontwikkeling en is vervolgonderzoek niet noodzakelijk.Het definitieve selectiebesluit voor de drie deellocaties zal worden genomen door de bevoegde overheid, de gemeente Oude IJsselstreek.Bovenstaand advies is van Econsultancy. Er is, op grond van de gebruikte onderzoeksmethode, geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven. Over de aan- of afwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig uitsluitsel worden gegeven. Aan dit advies kunnen geen rechten worden ontleend. De resultaten van dit onderzoek zullen eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Oude IJsselstreek), die vervolgens het advies over neemt of niet.Als het plangebied nu of in de toekomst door de gemeente Oude IJsselstreek wordt vrijgegeven voor bodemroerende werkzaamheden, dan blijft er, conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016, een meldingsplicht bestaan. Eventuele archeologische resten die bij werkzaamheden worden aangetroffen moeten worden gemeld bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het is raadzaam om ook de gemeente Oude IJsselstreek op de hoogte te stellen.