Ontkluizing Keutelbeek Geleen Zuid, gemeente Sittard-Geleen.

Inleiding In opdracht van Royal HaskoningDHV B.V. heeft RAAP in augustus en september 2024 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Keutelbeek Geleen Zuid te Geleen in de gemeente Sittard-Geleen. Aanleiding voor het onderzoek is de ontkluizing van de Keutelbeek. Door het openmaken van de beek verbetert de waterkwaliteit, ecologie en de beleving in de stad. Hoewel de exacte ingrepen in detail nog onbekend zijn, is wel bekend dat de voorgenomen werkzaamheden de vrijstellingsgrenzen voor archeologisch onderzoek overschrijden. Resultaten Het plangebied ligt grotendeels ingeklemd tussen de beekdalen van de Keutelbeek en de Geleenbeek, bovenop een reeks zuidwest-noordoost georiënteerde lösswanden. De lösswanden worden doorsneden door enkele droogdalen en een daluitspoelingsrestterras in zuidwestelijk-noordoostelijke oriëntatie. Haaks op deze geomorfologische structuren loopt in noordwestelijke richting een holle weg. Er worden radebrik- bergbrik- en ooivaaggronden verwacht. De gespecificeerde verwachting wordt besproken in hoofdstuk 3, samengevat en in tabel 9 ruimtelijk weergegeven per (deel van) deelgebied in figuur 16. Algemeen geldt dat er op de hogere landschapsdelen (lösswand- glooiing en restterras) een verwachting is voor kampementsresten van jager-verzamelaars en zogenaamde ‘droge’ archeologie van landbouwende samenlevingen. Op de lagere landschapsdelen, in de beekdalen van de Keutelbeek en Geleenbeek geldt een verwachting voor ‘natte’ archeologie van landbouwende samenlevingen en jager-verzamelaars. Alleen op plaatsen waar diepgaande bodemverstoring heeft plaatsgevonden, bij de waterberging Spaans Neerbeek, geldt een lage verwachting voor archeologische resten. Advies Omdat het aannemelijk is dat de voorgenomen ingrepen eventueel aanwezige archeologische resten zullen verstoren, wordt voor het overgrote deel van het plangebied een archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd. Geadviseerd wordt om zones waarbinnen overduidelijk een diepgaande verstoring heeft plaatsgevonden vrij te geven van toekomstig archeologisch onderzoek. Deze zones bevinden zich in het zuiden van deelgebied 1 (waterbuffer Spaans Neerbeek). Bij de ontgravingen aan deelgebied 2 (Wagenaarstraat) en deelgebied 3 (’t Plenkhoes) is het mogelijk dat het archeologische vlak nog intact aanwezig is onder eventueel colluvium of ophoging. Ook in die zones wordt daarom vervolgonderzoek geadviseerd. Voor het plangebied is een advieskaart opgesteld waarop de verschillende advieszones zijn afgebeeld (zie figuur 17). Om inzicht te krijgen in de gaafheid van de bodem en de mate van intactheid van de verwachte archeologische niveaus kan het best een verkennend booronderzoek uitgevoerd worden. De ruimtelijke vaststelling van de aan- of afwezigheid van diepe bodemverstoringen, (gelaagd) colluvium en de ligging, diepte en gelaagdheid van de beekafzettingen kan gepaard met nadere gegevens van de planvorming een advies op maat vormgeven. Daarnaast dient, conform het besluit van het bevoegd gezag, in deelgebied 4a nog een verkennend booronderzoek- en in 4b een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd te worden.