การศึกษาความคุ้มค่าทางการเงินต่อการใช้งานการแพทย์ทางไกล (telemedicine) ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในบริบทของการกระจายอำนาจการให้บริการสาธารณสุขของประเทศไทย

ปัจจุบันภาครัฐมีนโยบายในการกระจายอำนาจระบบบริการสาธารณสุขให้แก่ประชาชนในพื้นที่ นำไปสู่การเร่งรัดการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ไปสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหาและประเมินความยั่งยืนของการใช้งานการแพทย์ทางไกลของ รพ.สต. ที่ถ่ายโอนไปยังองค์การบริหารส่วนจังหวัด และเสนอแนวทางการพัฒนาระบบบริการการแพทย์ทางไกลของ รพ.สต.ให้มีความยั่งยืนการศึกษานี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) โดยเก็บข้อมูลจากการลงพื้นที่จริงเพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหา โดยใช้วิธีการเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) จากผู้ให้ข้อมูลที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการใช้งานระบบบริการการแพทย์ทางไกลจาก รพ.สต. แห่งหนึ่งที่ถ่ายโอนไปยังองค์การบริหารส่วนจังหวัดในอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา แบ่งเป็นผู้ให้บริการ 8 คน ผู้รับบริการ 6 คน และผู้บริหาร 2 คน ข้อมูลจากการสัมภาษณ์จะนำมาวิเคราะห์โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content analysis) ด้วยกระบวนการ Soft systems methodology และศึกษาความคุ้มค่าทางการเงิน โดยการวิเคราะห์ต้นทุนการให้บริการการแพทย์ทางไกลที่อิงแนวทางการปฏิบัติของ รพ.สต. (Normative costing approach) โดยใช้วิธีการอธิบายแจกแจงค่าใช้จ่าย (Cost description) และประเมินความยั่งยืนทางการเงิน เพื่อเสนอแนะแนวทางในการพัฒนาระบบบริการการแพทย์ทางไกลของ รพ.สต.ผลการศึกษานำเสนอสถานการณ์ปัญหาของการบริการการแพทย์ทางไกลในปัจจุบันของ รพ.สต. โดยผู้วิจัยได้เสนอการสนับสนุนให้เกิดการมีส่วนร่วมขององค์การบริหารส่วนจังหวัดในพื้นที่ สำหรับการประเมินด้านความคุ้มค่าทางการเงินจากต้นทุนรวมทางการเงินพบว่าการให้บริการการแพทย์ทางไกลไม่มีความยั่งยืนทางการเงิน ผู้วิจัยเสนอแนวทางในการพัฒนาระบบบริการการแพทย์ทางไกล คือ การรวมกลุ่มเพื่อจัดซื้อยาร่วม และการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ สำหรับความเป็นไปได้ในการขยายผลการศึกษาไปใช้ในการพัฒนาระบบบริการการแพทย์ทางไกลในหน่วยบริการปฐมภูมิอื่น ผู้วิจัยเสนอให้เกิดการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนในการบริหารจัดการเพื่อเป็นการกระจายความเสี่ยงด้านการเงินและลดภาระการคลังด้านสุขภาพของภาครัฐในระยะยาว