Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase door middel van boringen Hagelkruisbaan (ong.) te Ospel (Gemeente Nederweert)

In juli 2025 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Kerkstraat (ong.) te Beesel, in de gelijknamige gemeente. Aanleiding hiertoe betreft de (her)ontwikkeling van de locatie in de vorm van woningbouw. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend. Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard funderingsdiepte met een bodemverstoring van ten minste 0,8 - 1,0 meter beneden maaiveld. De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Beesel in de zone ‘hoge archeologische verwachting’. Het grootste deel van de onderzoekslocatie ligt in een ‘AMK-terrein, niet wettelijk beschermd met monumentnummer’. Volgens het bestemmingsplan Bebouwde gebieden Beesel (2019) ligt de onderzoekslocatie in Waarde – Archeologie 1.

Het plangebied ligt binnen het Jonge Dryas Maasterras dat is ontstaan in het Jonge Dryas (circa 10.550 tot 10.150 jaar geleden) en die ten tijde van het laat-paleolithicum B de actieve riviervlakte vormde. De kans is aanwezig dat sporen uit vroegere perioden, indien toch in het plangebied kunnen zijn geërodeerd door latere rivieractiviteiten. Op basis van deze gegevens geldt er een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het midden- en vroege laat-paleolithicum.Ten tijde van het laat-paleolithicum en mesolithicum vormde het plangebied niet meer de actieve riviervlakte en ligt het op een hogergelegen Maasterras. De hogergelegen Maasterrassen zijn ideale bewoningslocaties voor jager-verzamelaars geweest. Om deze redenen wordt een hoge verwachting toegekend voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum.

De ligging van het plangebied op een relatief laaggelegen Maasterras zal voor latere landbouwende samenlevingen niet direct een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Echter, in de omgeving zijn vele vindplaatsen uit bekend, voornamelijk het neolithicum en de ijzertijd tot de Romeinse tijd. Voor het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met vroege middeleeuwen. Het plangebied ligt aan de Kerkstraat in de oude kern van Ouddorp. Ouddorp gaat terug tot in ieder geval de 12e eeuw. De bebouwingskern heeft zich geconcentreerd rondom de huidige straten Ouddorp, Kerkstraat en Kerkpad. Ondanks dat op historische kaarten geen bebouwing in het plangebied aanwezig was geldt een hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd.

Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden: Binnen het plangebied worden radebrikgronden verwacht. Mogelijke vuursteenvindplaatsen kunnen verstoord zijn geraakt bij bewerkingen van het maaiveld. Bij radebrikgronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten minder goed: door de lage grondwaterstand (GWT VII) kunnen organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek door middel van boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw binnen het plangebied intact is. De natuurlijke ondergrond bestaat uit terrasafzettingen afgedekt voor rivierduin en oeverafzettingen. Voor de periode mesolithicum geldt een hoge verwachting voor vindplaatsen.
De hoge verwachting voor de periode neolithicum tot en met de nieuwe tijd kunnen gehandhaafd blijven. Er is een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuven geadviseerd.
De resultaten en advies van dit archeologisch vooronderzoek zijn getoetst en akkoord bevonden door de bevoegde overheid (gemeente Beesel), die op basis van het uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat er al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.