Transect-rapport 3039: Een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase. Overberg, Eindseweg – Dwarsweg. Gemeente Utrechtse Heuvelrug (UT).

<p>In oktober 2020 is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in een plangebied op de kruising van de Eindseweg met de Dwarsweg in Overberg (gemeente Utrechtse Heuvelrug). De aanleiding voor het onderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning voor de realisatie van een onderkelderde bedrijfswoning met receptie. Het archeologisch vooronderzoek bestaat hier uit een gecombineerd archeologisch bureauonderzoek (BO) en Inventariserend veldonderzoek (IVO). Het doel van dit onderzoek is het opstellen en toetsen van de archeologische verwachting van het plangebied. </p><p>• Op basis van het bureauonderzoek is vastgesteld dat het plangebied zich oorspronkelijk bevindt op gordeldekzandwelvingen. Deze landschapsvormen zijn vanaf de voorlaatste ijstijd ontstaan aan de noordzijde van het stuwwallencomplex van de Utrechtse Heuvelrug. De gordeldekzandwelvingen hebben vanaf het ontstaan ervan relatief hoog in het landschap gelegen. In de periode vanaf het Laat-Paleolithicum is hierop dekzand afgezet. De dekzandwelvingen vormden, door de hoge ligging, aantrekkelijke (en strategische) woonplaatsen voor de mens vanaf het Laat-Paleolithicum. In de periode vanaf de 15e eeuw is het natuurlijke landschap, door toedoen van de mens, bedekt geraakt met ophogingslagen of plaggenpakketten. Dergelijke humeuze lagen werden opgebracht om de vruchtbaarheid van het land te vergroten. In het plangebied hebben deze lagen naar verwachting een dikte van 30-50 cm -Mv. Deze lagen kunnen eventuele archeologische resten in het dekzand hebben behoed van tal van verstoringen. Hierdoor bestaat een hoge verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum tot en met de Late-Middeleeuwen. In het ophogingsdek worden verder resten van landgebruik verwacht uit de periode vanaf de aanleg ervan tot aan de Nieuwe tijd. Ook de verwachting hierop is hoog.<br>• Uit het veldonderzoek blijkt dat in het plangebied nog een deels intact podzolprofiel in de ondergrond aanwezig is. In alle boringen zijn onder het humeuze dek nog verschillende restanten van inspoelingslagen waargenomen, waarbij in boring 2 en 4 zelfs nog delen van de uitspoelingslaag (E/B-horizont) herkend zijn. De relatief goede conservering van deze bodemlagen is met name toe te schrijven aan de aanwezigheid van een 30-55 cm-dik plaggendek (oud bouwlanddek), dat de oorspronkelijke bodemlagen beschermd heeft tegen verstoringen als gevolg van verploeging. Ook hebben in het gebied nooit diepreikende bodemingrepen plaatsgevonden, zoals juist ten noorden en oosten van het plangebied wel het geval is geweest (zandwinning). Dit schept theoretisch nog verwachtingen ten aanzien van de aanwezigheid van archeologische waarden in het plangebied. Er zijn echter geen archeologische indicatoren aangetroffen tijdens het veldonderzoek die daadwerkelijk op de aanwezigheid van een vindplaats wijzen. Gezien het zeer kleine oppervlakte (174 m2) waarop de 6 boringen gezet zijn, zou, indien een vindplaats aanwezig zou zijn, verwacht mogen worden dat ten minste archeologische indicatoren of sporen zouden zijn aangeboord. Dit was niet het geval. Deze resultaten vormen daarmee aanleiding de archeologische verwachting voor alle perioden naar laag bij te stellen.</p>