Beilen Kerk Archeologisch en bouwhistorisch onderzoek ter plaatse van de Stefanuskerk te Beilen, gemeente Midden-Drenthe (DR)

<p>Er zijn tijdens de archeologische begeleiding van het grondwerk voor de nieuwe vloer in de Stefanuskerk te Beilen funderingsresten van de Romaanse voorganger van de huidige Gotische kerk gevonden. Deze funderingen bestaan uit veldkeien waarop de muren van de Romaanse kerk stonden. De Romaanse kerk was een zaalkerk van circa 15 x 7 m groot. Ze is vermoedelijk rond 1200 gebouwd en in de 14e eeuw vervangen door de Gotische kerk. Bij het onderzoek zijn ook vijf op elkaar liggende leemvloeren gevonden. De vier onderste vloeren horen bij de Romaanse kerk en dateren uit de 13e eeuw. Op de onderste vloer is verkoold graan aangetroffen en op de vloeren 2 en 3 houtskool: indicatoren voor branden in de kerk. De bovenste vloer heeft mogelijk tot de oudste fase van de Gotische kerk gehoord. Van de gebrandschilderde ramen van de Gotische Stefanuskerk is een aantal fragmenten aangetroffen. Deze dateren uit de periode 1400- tweede helft van de 16e eeuw. De muren van de Stefanuskerk moeten voor de Reformatie in de 17e eeuw bepleisterd en voorzien van schilderingen zijn geweest, getuige een gevonden stuk stucwerk met zwartgrijze verf. In de geroerde bovengrond waren ook fragmenten houtskool aanwezig die afkomstig zijn van eikenhout en elzenhout. Het eikenhout kan een constructieve functie gehad hebben. Elzenhout is daar minder geschikt voor.</p><p>In de kerk zijn resten van meerdere begravingen aangetroffen. Het gaat hierbij vooral om oudere individuen in de leeftijdscategorie 30-60 jaar. Kinderen zijn ondervertegenwoordigd. Er zijn in het skeletmateriaal aanwijzingen voor gebrekziekten en zwaar werk gevonden. De graven dateren vermoedelijk uit de periode tussen de 15e en het begin van de 19e eeuw, met nadruk op de periode eind 18e/begin 19e eeuw. De nog analyseerbare fragmenten van de grafkisten zijn van eikenhout.</p><p>De gevonden aardewerkscherven zijn aangevoerd met grond die veelal is gebruikt om verzakkingen in de vloer, als gevolg van nazakkende graven, te egaliseren. De gevonden scherven dateren uit de late ijzertijd/Romeinse tijd, late middeleeuwen en nieuwe tijd. De handgevormde scherven aardewerk uit de late ijzertijd/Romeinse tijd en late middeleeuwen zouden een indicatie geven voor het gebruik als nederzettingsterrein van het kerkterrein vooraf-gaand aan de bouw van de eerste kerk. Dit is echter niet erg aannemelijk aangezien de scherven uit vergraven en aangevoerde grond afkomstig zijn.</p>