Hagestein - Fort Everdingen

<p>Synthegra heeft in opdracht van CSO een archeologisch bureauonderzoek in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Lekdijk bij Hagestein (afbeelding 1.1). De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen versteviging van de Lekdijk.</p><p>Archeologische interpretatie veldonderzoek<br>Aan het hele plangebied was een lage verwachting toegekend voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het laat- paleolithicum en het mesolithicum als voor nederzettingsterreinen uit de periode neolithicum tot en met de bronstijd. Eventueel aanwezige resten uit deze perioden waren naar verwachting geërodeerd door destroomgordels van Hagestein en de Lek. Gezien de aangetroffen overslagafzettingen en de aangetroffen oever- en beddingafzettingen van de Hagestein en Lek stroomgordel kan de lage verwachting worden gehandhaafd.<br>Uit het veldonderzoek blijkt dat in het grootste deel van het plangebied tot een diepte van 200 cm beneden maaiveld dijkdoorbraakafzettingen aanwezig zijn die zijn afgedekt door zandige tot kleiige uiterwaardafzettingen van de Lek. Dit betekent dat de hier gelegen oever- en beddingafzettingen van de Hagestein en Lek stroomgordel zijn omgewerkt en dat hier geen nederzettingresten vanaf de ijzertijd tot en met de vroege middeleeuwen meer zijn te verwachten. De hoge verwachting voor resten uit de ijzertijd en de middelhoge verwachting voor resten uit de Romeinse tijd tot en met de vroege middeleeuwen kan voor het grootste deel van het gebied worden bijgesteld naar laag.<br>Uitzondering hierop vormt het zuidelijk deel van het plangebied vanaf boring 37 tot en met 45 (bijlage 3) waar de bodemopbouw nog wel intact is. Hier blijft de hoge verwachting voor resten uit de ijzertijd en de middelhoge verwachting voor resten uit de Romeinse tijd tot en met de vroege middeleeuwen gehandhaafd.<br>De uiterwaarden, die zijn ontstaan na de bedijking, zijn ongunstige nederzettingsplaatsen vanwege de hoge overstromingsfrequentie (meerdere keren per jaar). Dit geldt niet voor het zuidelijk deel van het plangebied, gelegen tussen boring 37 en 44, dat pas vanaf 1950 na de dijkverlegging in de uiterwaard is komen te liggen. In de uiterwaarden is vaak klei gewonnen en eventuele steenfabrieken zijn op een verhoging aangelegd. Op de bodemkaart (afbeelding 2.3) staat aangegeven dat het gebied is geëgaliseerd. Uit de hoogtekaart1 blijkt dat het noordelijk deel sterker is vergraven (grotere hoogteverschillen) dan het zuidelijke deel (kleine hoogteverschillen). Er zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van grote verhogingen die op een locatie van een voormalige steenfabriek zouden kunnen duiden. In de top van de uiterwaardafzettingen wordt vaak verspoeld baksteen aangetroffen, wat dan niet duidt op de aanwezigheid van veldovens. Het verkennende booronderzoek is niet geschikt om locaties van kleine veldovens op te sporen. Mede gezien het feit dat op het geraadpleegde historisch kaartmateriaal geen aanwijzingen zijn gevonden voor baksteenfabricage vanaf de late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd, wordt de kans klein geacht dat hier resten van baksteenfabricage aanwezig zijn. Op grond van de intactheid van de bodem, de aanwezigheid van bebouwing op het historisch kaartmateriaal, de op iets massiefs gestuite boring 40 en de waargenomen crop marks in het zuidelijke deel van het plangebied, gelegen tussen boring 37 en 44, blijft hier de hoge verwachting voor nederzettingssporen en resten van de oude bedijking uit de late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd gehandhaafd.</p><p>Aanbeveling<br>Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor het zuidelijke deel van het plangebied, gelegen tussen boring 37 en 44, een vervolgonderzoek geadviseerd.<br>Wij adviseren een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek om vast te stellen of in het plangebied archeologische resten aanwezig zijn en zo ja, welke waardering hieraan gegeven kan worden. Voor dit proefsleuvenonderzoek is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk dat is goedgekeurd door de<br>bevoegde overheid. In dit PvE wordt de werkwijze en de randvoorwaarden van het proefsleuvenonderzoek vastgelegd.</p>