QUTURISH VIRUSINING NERV TIZIMIGA TA'SIRI VA PATOGENEZI

Quturish virusi (Rabies virus, RABV) Rhabdoviridae oilasiga mansub neyrotrop virus bo‘lib, markaziy nerv tizimini zararlovchi o‘ta xavfli zoonotik infeksiya hisoblanadi. Virus asosan zararlangan hayvonlarning tishlashi va so‘lagi orqali yuqib, periferik nervlar orqali markaziy nerv tizimiga tarqaladi. Quturishning patogenezi virusning nerv hujayralariga yuqori tropizmi, immun tizimidan yashirinishi hamda interferon va boshqa antiviral mexanizmlarni bostirish xususiyatlari bilan bog‘liq. Infeksiya davomida virus qon-miya to‘sig‘i faoliyatiga, autofagiya va apoptoz jarayonlariga ta’sir ko‘rsatib, neyron degeneratsiyasi va og‘ir nevrologik buzilishlarni yuzaga keltiradi. Kasallik klinik jihatdan ensefalit, gidrofobiya, falaj va progressiv nevrologik simptomlar bilan namoyon bo‘lib, aksariyat hollarda o‘lim bilan yakunlanadi. Mazkur maqolada quturish virusining markaziy nerv tizimiga ta’siri, immunopatogenezi, hujayraviy va molekulyar mexanizmlari, shuningdek zamonaviy diagnostika va profilaktika usullari haqidagi ilmiy ma’lumotlar tahlil qilinadi.