Archeologisch bureauonderzoek Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase Gnephoek 26, Alphen aan den Rijn

IDDS Archeologie heeft in september 2024 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd aan de Gnephoek 26 in Alphen aan den Rijn, gemeente Alphen aan den Rijn. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Met het inventariserend veldonderzoek wordt deze verwachting getoetst en zo nodig aangevuld. Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied is gelegen op afzettingen van de Oude Rijn. Op basis van de archeologische onderzoeken die zijn uitgevoerd in de omgeving worden er oeverafzettingen verwacht die naar beneden toe overgaan in restgeul- of beddingafzettingen. Waarschijnlijk is aan het maaiveld sprake van een verstoorde en/of opgebrachte laag waarop de fabriekspanden en Stelconplaten zijn aangebracht. Het plangebied heeft een hoge archeologische verwachting, met name voor de oeverafzettingen. Hoewel het zuidelijk deel van het plangebied binnen de provinciale limeszone ligt, is de verwachting voor resten uit de Romeinse tijd relatief laag. Ook de eerdere onderzoeken in de omgeving hebben geen aanwijzingen opgeleverd voor resten uit deze periode. De verwachting is hoog voor archeologische resten die dateren vanaf de periode dat de Oude Rijn afgedamd en bedijkt werd, aan het begin van de Late Middeleeuwen. Vanaf die periode overstroomde de rivier niet meer en waren de oevers gunstig voor bewoning. Dit is te zien op het oudste kaartmateriaal, waarop de bewoning zich tot de zone direct langs de Gnephoek beperkt. In dit deel van het plangebied kunnen resten van bebouwing worden aangetroffen zoals paalsporen, greppels en kuilen. Vanaf de 19e eeuw maakte het plangebied onderdeel uit van een lustplaats, en uit die periode kunnen met name sporen van tuininrichting worden aangetroffen zoals sporen van plantbedden, greppels, kuilen en resten van schuren en tuinhuisjes. In de 20e eeuw is het plangebied ingericht als fabrieksterrein, eerst voor trottoirtegels en later (ook) voor beton. De kans dat hierbij eventuele oudere resten verstoord zijn geraakt, is groot. Het veldonderzoek heeft uitgewezen dat in het hele plangebied de ondergrond bestaat uit moderne ophoging tot ten minste -1,5 m NAP en waarschijnlijk tot -2,0 m NAP. De grond eronder is mogelijk ook verstoord, zoals blijkt uit de enige diepe boring, maar de omvang van deze verstoring is niet bekend. De hoge verwachting voor resten uit de Romeinse tijd kan bovendien worden bijgesteld naar laag voor het deel waar een booronderzoek heeft plaats gevonden, gezien de lage landschappelijke ligging en dus niet op een hoog deel van een oeverwal en/of crevasserug. Resten uit latere perioden worden met name langs de weg/oever verwacht, niet in het midden en noorden van het plangebied. Huisplaatsen in de omgeving zijn circa 60 m lang vanaf de weg gemeten. Ook in het plangebied is het mogelijk om resten van historische bebouwing aan te treffen binnen deze circa 60 m. De mate van verstoring is hier echter niet bekend. IDDS Archeologie adviseert om het plangebied, voor wat betreft het aspect archeologie, vrij te geven voor de voorgenomen civieltechnische werkzaamheden mits deze beperkt blijven tot -2,0 m NAP.