การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีแบบคู่ขนานในการอนุญาโตตุลาการตามสนธิสัญญาการลงทุน: การปรับใช้หลักการใช้กระบวนพิจารณาในทางที่มิชอบ

การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีแบบคู่ขนานในการอนุญาโตตุลาการตามสนธิสัญญาการลงทุน หมายถึง สถานการณ์ที่มีการยื่นข้อพิพาทมากกว่าหนึ่งกระบวนพิจารณาไม่ว่าจะเป็นการอาศัยความคุ้มครองตามสนธิสัญญาการลงทุนฉบับเดียวกันหรือต่างฉบับกัน โดยข้อพิพาทเหล่านั้นล้วนเกิดจากมูลคดีเดียวกัน และผู้เรียกร้องในแต่ละคดีมีความเกี่ยวพันกันอย่างมีนัยสำคัญ สถานการณ์ดังกล่าวส่งผลกระทบต่อระบบการระงับข้อพิพาทระหว่างนักลงทุนและรัฐ และความชอบธรรมในหลายมิติ อาทิ ความไม่สอดคล้องกันของคำชี้ขาด การเยียวยาที่ซ้ำซ้อน และการสูญเสียทรัพยากรในการต่อสู้คดีวิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลไกทางกฎหมายที่สามารถนำมาปรับใช้ในการแก้ไขและป้องกันสถานการณ์ดังกล่าวอย่างมีประสิทธิภาพ โดยมุ่งเน้นศึกษาและวิเคราะห์การปรับใช้หลักการใช้กระบวนพิจารณาในทางที่มิชอบในฐานะหนึ่งในกลไกทางกฎหมาย ผ่านการศึกษาหลักคำสอนทางกฎหมายและวิเคราะห์การปรับใช้หลักการดังกล่าวที่ปรากฏในคำชี้ขาดของคณะอนุญาโตตุลาการ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในสถานการณ์ที่เกิดการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีแบบคู่ขนาน เพื่อสรุปแนวโน้มที่เป็นปัจจัยในการปรับใช้หลักการดังกล่าว ซึ่งจะนำไปสู่ข้อเสนอแนะเพื่อให้เกิดการพัฒนาการปรับใช้หลักดังกล่าวให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นจากการศึกษาพบว่า แม้หลักการใช้กระบวนพิจารณาในทางที่มิชอบจะได้รับการยอมรับและถูกนำมาบัญญัติไว้ในสนธิสัญญาการลงทุนบางฉบับก็ตาม แต่ในปัจจุบันยังไม่ปรากฏว่ามีการกำหนดเงื่อนไขหรือสถานการณ์ที่ชัดเจนในการนำหลักการดังกล่าวมาปรับใช้ ทำให้เกิดข้อจำกัดในการปรับใช้ในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสถานการ์ที่เกิดการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีแบบคู่ขนาน ซึ่งจากแนวทางการพิจารณาของคณะอนุญาโตตุลาการที่ผ่านมา สามารถสรุปได้ว่า ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการปรับใช้หลักการดังกล่าวในแต่ละคดีประกอบด้วยสามประการ ได้แก่ 1) ความเกี่ยวพันกันของผู้เรียกร้องในแต่ละคดี 2) การยื่นข้อพิพาทที่มีมูลคดีเดียวกันมากกว่าหนึ่งกระบวนพิจารณา และ 3) การปฏิเสธการรวมการพิจารณาของผู้คัดค้าน แม้การปรับใช้หลักการดังกล่าวของคณะอนุญาโตตุลาการจะยังมีความแตกต่างกันในรายละเอียด แต่ในปัจจุบันคณะอนุญาโตตุลาการมีแนวโน้มที่จะนำหลักดังกล่าวมาปรับใช้ในการคุ้มครองระบบการระงับข้อพิพาทตามสนธิสัญญาการลงทุนเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมต่อคู่พิพาททุกฝ่ายดังนั้น เพื่อสร้างความชัดเจนและส่งเสริมให้มีการปรับใช้หลักดังกล่าวแก่กรณีการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีแบบคู่ขนานได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงจำเป็นต้องพัฒนาแนวทางการปรับใช้ให้มีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงเสนอแนะให้ผู้มีส่วนร่วมในการอนุญาโตตุลาการตามสนธิสัญญาการลงทุน พิจารณากำหนดแนวทางการปรับใช้หลักการใช้กระบวนพิจารณาในทางที่มิชอบไว้ในตราสารทางกฎหมายอย่างชัดเจน โดยคำนึงถึงการรักษาสมดุลระหว่างสิทธิของนักลงทุนและผลประโยชน์ของรัฐ อีกทั้ง วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ยังส่งเสริมให้คณะอนุญาโตตุลาการนำหลักดังกล่าวมาปรับใช้ ไม่ว่าจะเป็นกรณีที่ตราสารทางกฎหมายได้กำหนดให้คณะอนุญาโตตุลาการสามารถนำหลักการใช้กระบวนพิจารณาในทางที่มิชอบมาปรับใช้แก่คดี แต่กลับไม่ได้กำหนดแนวทางการปรับใช้หลักดังกล่าวอย่างชัดแจ้ง หรือแม้แต่ในกรณีที่ไม่ได้มีการกำหนดหลักดังกล่าวก็ตาม วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ก็ผลักดันให้คณะอนุญาโตตุลาการใช้อำนาจที่มีอยู่ในตัวเองในการนำหลักดังกล่าวมาปรับใช้เพื่อป้องกันปัญหาและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อไป