Bureauonderzoek voor het plangebied Dreumel - RS Wamel (gemeente West Maas en Waal)

In augustus 2025 is in opdracht van Liander N.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Dreumel - RS Wamel in Wamel (gemeente West Maas en Waal). Aanleiding voor het onderzoek is de beoogde aanleg van een middenspanningstracé.

Bij de aanlegwerkzaamheden kunnen eventuele archeologische waarden worden verstoord. Het archeologisch onderzoek dient als onderbouwing voor de ruimtelijke procedure. Een bureauonderzoek is de eerste stap binnen de Archeologische Monumentenzorg. Voor het plangebied geldt een onderzoeksplicht conform het beleid van de gemeente West Maas en Waal.

Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde
archeologische verwachting voor het plangebied. Dit onderzoek is uitgevoerd conform de BRL 4000, protocol
4002 met daarin besloten de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.2, en het Handboek Archeologie Regio Rivierenland. Antea Group is conform de SIKB-BRL 4000 (Beoordelingsrichtlijn voor archeologie) gecertificeerd voor de KNA-protocollen 4001 (PvE), 4002(bureauonderzoek), 4003 (inventariserend veldonderzoek) en 4004 (opgraven).

Het plangebied ligt in het rivierenlandschap van de Archeoregio Utrechts Gelders rivierengebied, en ligt in het stroomgebied van de Rijn en de Maas. Het plangebied ligt geologisch gezien nagenoeg volledig binnen de Formatie van Echteld. Een kort segment in het zuidwesten is gelegen binnen de Formatie van Echteld/Formatie van Nieuwkoop; hier is sprake van rivierklei en -zand met inschakelingen van veen. Vanaf circa 3850 v. Chr. (midden neolithicum) tot aan circa 2750 v. Chr. (laat neolithicum) is het gebied gelegen binnen een veenrijke omgeving. Te stellen valt dat gedurende deze perioden het gebied te nat is geweest voor menselijke bewoning.

Op de stroomgordelkaart is te zien dat het plangebied twee verschillende stroomgordels doorsnijdt. Het betreft de stroomgordel van Wamel (ID 179). Dit is de oudste stroomgordel aanwezig binnen het plangebied. Binnen de afzettingen van de stroomgordel zijn sporen en/of resten aangetroffen uit de perioden ijzertijd, Romeinse tijd, en de vroege middeleeuwen. De oudste sporen aangetroffen binnen afzettingen van de stroomgordel van de Waal (benedenstrooms van Tiel) (ID 174) dateren tot de late Romeinse tijd.

De fysisch-geografische data, de Archis-analyse tezamen met de naastgelegen onderzochte bodemopbouw en de gemeentelijke archeologische beleids- en verwachtingskaart hebben aangetoond dat er een hoge archeologische verwachting geldt voor geselecteerde delen van het plangebied. De archeologische verwachting is met name zeer hoog voor de periode middeleeuwen, mits het ondergronds archief al niet verstoord is geraakt door reeds aangelegde ondergrondse infrastructuur.

Binnen de stroomrugglooiingen, daar waar het tracéontwerp gelegen is ten zuiden van de N322 geldt een middelhoge archeologische verwachting. Er is hier geen sprake van bekende archeologische vindplaatsen, echter is het bodemprofiel ter plaatse nog niet getoetst.

Er geldt met name een hoge archeologische verwachting voor de periode middeleeuwen en nieuwe tijd, ter hoogte van de gewaardeerde vindplaatsen langs de Stationsstraat en de Van Heemstraweg/Hollenhof. Daarnaast geldt er een middelhoge archeologische verwachting voor het alternatieve tracéontwerp langs de zuidzijde van de Van Heemstraweg.

Gezien het gehele alternatieve tracéontwerp (het segment ten zuiden van de N322) gelegen is binnen een middelhoge archeologische verwachtingszone, en het bodemprofiel ter plaatse nog niet eerder getoetst is, adviseert Antea Group voor dit tracédeel een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen. Dit om de intactheid van het bodemprofiel ter plaatse te kunnen toetsen. Het alternatieve tracéontwerp is echter komen te vervallen (d.d. 27-08-2025. Er wordt gekozen voor het voorkeurstracé.

Gebruikelijk adviseert Antea Group nabij een vastgestelde vindplaats zoals aan de Stationsstraat en nabij de hoek Van Heemstraweg/Hollenhof een nader archeologisch onderzoek in de vorm van een archeologische begeleiding. Het tracéontwerp is hier namelijk gelegen binnen een afstand van 50 meter van de gewaardeerde vindplaatsen. Echter omdat de nieuwe kabel wordt aangelegd in een bestaand kabelbed is de kans op het aantreffen van archeologische waarden uit de middeleeuwen en nieuwe tijd hier veel lager vanwege de reeds ontstane verstoring door de eerdere aanleg van kabels en leidingen. Daarom wordt hier geadviseerd geen nader onderzoek uit te voeren aangezien de kans op het aantreffen van ongestoorde archeologische sporen en niveaus zeer gering is. Er zou hier alleen een enkele inspectie van de gegraven sleuf kunnen plaatsvinden, waarbij de uitgegraven grond nog wordt nagelopen op losse vondsten die aan de nabijgelegen vindplaatsen kunnen worden gekoppeld. Het onderzoek wordt dan uitgevoerd onder het protocol proefsleuven (KNA Protocol 4003 Inventariserend veldonderzoek).

Voor de middels de KLIC-analyse als reeds verstoord verklaarde gebieden adviseert Antea Group tot vrijgave voor de voorgenomen werkzaamheden. Dit betreft het gehele voorkeurstracé.

Tot slot adviseert Antea Group tot vrijgave voor de tracésegmenten welke sleufloos worden aangelegd. Het betreft de persingen en boringen.

Dit is een advies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in dezen de gemeente West Maas en Waal, vertegenwoordigd door de Omgevingsdienst Rivierenland. Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch sporen en vondsten worden aangetroffen. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: telefoon 033-4217456). Een vondstmelding bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog kan ook.