การพัฒนานโยบายการจ้างงานผู้สูงอายุในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการและลักษณะการจ้างงานผู้สูงอายุในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เพื่อนำไปสู่การเสนอแนวทางการพัฒนานโยบายการจ้างงานที่เหมาะสม โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน เก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่างผู้บริหาร อปท. ใน 4 จังหวัด (ลำปาง นครสวรรค์ ขอนแก่น และสงขลา) จำนวน 162 คน และข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหาร อปท. นักวิชาการ และผู้สูงอายุ รวม 16 คนผลการศึกษาชี้ให้เห็นสถานการณ์เชิงประจักษ์ว่า แม้กระบวนการนำนโยบายไปปฏิบัติในภาพรวมจะอยู่ในระดับดี แต่ยังขาดประสิทธิผลในด้านการนำต้นแบบจากต่างประเทศมาประยุกต์ใช้และการประชาสัมพันธ์ที่ทั่วถึง โดยการขับเคลื่อนนโยบายในปัจจุบันมีลักษณะ "ยืดหยุ่นแต่ไม่เป็นทางการ" ซึ่งขึ้นอยู่กับวิสัยทัศน์ของผู้บริหารและความจำเป็นเฉพาะหน้ามากกว่าระบบที่เข้มแข็ง ส่งผลให้รูปแบบการจ้างงานส่วนใหญ่เป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าด้วยการ “จ้างเหมาบริการ” เพื่อหลีกเลี่ยงข้อจำกัดทางกฎหมายและกรอบงบประมาณบุคลากร (เพดาน 40%) นอกจากนี้ การวิเคราะห์ปัจจัยความสำเร็จ พบว่า ค่าตอบแทนและสวัสดิการเป็นแรงจูงใจเชิงบวกที่สำคัญที่สุด ในขณะที่ข้อจำกัดด้านระยะเวลาการทำงานและกฎระเบียบในการจ้างงานเป็นอุปสรรคสำคัญที่ลดทอนประสิทธิภาพของนโยบาย นำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อการปรับโครงสร้างใน 2 ระดับ ได้แก่ 1) ระดับนโยบายส่วนกลาง รัฐบาลควรปลดล็อกเพดานงบประมาณบุคลากร 40% และจัดสรรเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ เพื่อสนับสนุนการจ้างงานผู้สูงอายุโดยตรง 2) ระดับปฏิบัติการ อปท. ต้องปรับเปลี่ยนบทบาทสู่การเป็น “ผู้สร้างระบบนิเวศการทำงาน” โดยพัฒนาระบบฐานข้อมูลจับคู่งาน (Job Matching) ตามสมรรถนะ และมุ่งเน้นการพัฒนาทักษะใหม่ เพื่อเปลี่ยนภาระการพึ่งพิงให้เป็นพลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน