AM23490 - Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase door middel van boringen Vijfhuizenbaan (ong.) te Riel (gemeente Goirle)

In mei - juni 2024 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Vijfhuizenbaan (ong.) te Riel (gemeente Goirle). Aanleiding voor het laten uitvoeren van dit archeologisch onderzoek betreft een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering, zal de bodemverstoring tot ten minste 80 centimeter (vorstvrije diepte) beneden maaiveld reiken. De verwachting is dan ook dat bij het uitgraven van de bouwputten, ten behoeve van de voorgenomen nieuwbouw, de bodem tot in het archeologische niveau verstoord zal worden en eventueel aanwezige archeologische waarden daardoor verloren zullen gaan. De onderzoekslocatie ligt volgens de Cultuurhistorische Waardenkaart (CHW) van de provincie Noord-Brabant en de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden in een zone met een hoge archeologische trefkans. Vanwege deze hoge trefkans heeft de gemeente bepaald dat de locatie onderzoeksplichtig is. De hogere ligging op een dekzandrug direct langs een waterloop zal voor een geschikte vestigingslocatie voor jager-verzamelaarsgroepen gezorgd hebben, er kan dan ook gesproken worden van een gradiëntzone binnen het plangebied. In de wijdere omgeving van het plangebied zijn ook enkele clusters van vuursteenvondsten uit deze periode bekend. Deze vuursteenvondsten centreren zich voornamelijk op de dekzandrug circa 1,4 kilometer ten noordwesten van het plangebied. Vanwege deze redenen geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum. Deze hoge ligging van het plangebied zal ook voor latere landbouwende samenlevingen een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Archeologische vondsten uit de periode brons- en ijzertijd liggen relatief dichtbij het plangebied. Circa 500 meter ten zuiden zijn nederzetting- en funeraire resten uit de ijzertijd aangetroffen. Verder ten zuiden, circa 2 kilometer ten zuidoosten, ligt het grafheuvelcomplex ‘Vijfberg’ welke dateert uit de bronstijd. Voor het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd als voor nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Het plangebied ligt aan de Vijfhuizenbaan, deze straat vormde een secundaire uitvalsweg vanuit de historische kern van Riel en liep via een ontginningsveld met akkercomplexen tot in het gehucht Vijfhuizen. Het plangebied zelf bleef op historisch kaartmateriaal onbebouwd tot de huidige situatie. Er kan echter niet uitgesloten worden dat er bebouwing aanwezig was binnen het plangebied, al dan niet in de vorm van bijgebouwen van omliggende bebouwing buiten het plangebied. Voor het plangebied geldt een middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen tot de nieuwe tijd. Door de lage grondwaterstand (GWT VII) binnen het plangebied kunnen organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven. Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw in het grootste deel van het plangebied bestaat uit (deels) intacte enkeerdgronden waaronder een (afgetopt) podzolprofiel werd aangetroffen (BC-horizont). Hierdoor is de kans groot dat archeologische resten in de ondergrond kunnen worden aangetroffen. De in het vooronderzoek opgestelde archeologische verwachting (hoog voor laat-paleolithicum vroege middeleeuwen en middelhoog voor late middeleeuwen - nieuwe tijd) blijft dan ook gehandhaafd. De graafwerkzaamheden bij de voorgenomen planontwikkeling kunnen een negatieve impact hebben op het verwachte aanwezige archeologische niveau. Op basis van de bodemkundige gesteldheid kunnen onder de humushoudende bovengrond (0-40 centimeter beneden maaiveld) archeologische resten aanwezig zijn. Op basis hiervan wordt voor het gehele plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd. Dit vervolgonderzoek vindt bij voorkeur in de vorm van een proefsleuvenonderzoek plaats. Hiervoor dient voorafgaand een Programma van Eisen (PvE) ter toetsing te worden voorgelegd te worden aan de bevoegde overheid (gemeente Goirle). De resultaten van dit onderzoek dienen getoetst te worden door de bevoegde overheid (gemeente Goirle), die op basis van het uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat er al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt. Het rapport is in juni 2024 verstuurd naar de opdrachtgever om het ter goedkeuring voor te leggen aan de bevoegde overheid (gemeente Goirle). Hier is nooit een reactie op ontvangen. Aangezien de tweejaarstermijn is verstreken, is besloten om dit rapport in Archis te uploaden zonder het selectiebesluit toe te voegen.