Monitoring mosselzaadinvanginstallaties Burgzand Waddenzee

In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken, Directie Dierlijke Agroketens en Dierenwelzijn (DAD) heeft Periplus Archeomare B.V. in nauwe samenwerking met Rijkswaterstaat een archeologisch monitoringsonderzoek uitgevoerd in de Waddenzee. Het onderzoek bestond uit de opname en analyse van multibeamgegevens in een gebied met mosselzaadinvanginstallaties (MZI’s).In de opnamen zijn geen duidelijke afwijkingen (zoals paalgaten) zichtbaar die wijzen op de aanwezigheid van de MZI installaties afgelopen jaar. Ook individuele slijpgeulen, veroorzaakt door de aanwezigheid van de installaties zijn niet waargenomen. Enerzijds kan dit komen door de relatief lage resolutie van het gebruikte multibeamsysteem, anderzijds is het goed mogelijk dat de gaten en sporen weer zijn opgevuld met zand onder invloed van de getijdestromen.De directe invloed van de aanwezigheid van Mosselzaadinvanginstallaties op de omgeving is niet aangetoond. Het plaatsen en weghalen van de installaties resulteren wel in beschadiging van de zeebodem. Door het hoge dynamische karakter van het gebied kunnen door het effect van de stroming slijpgeulen (eddy currents) verwacht worden rond de palen in de bodem. Deze erosie geulen verdwijnen snel nadat de palen uit de grond verwijderd worden.Voor het gebied geldt echter dat de verdieping van het gebied door natuurlijke omstandigheden (verplaatsen van de natuurlijke stroomgeul) significant groter zal zijn dan veranderingen veroorzaakt door de aanwezigheid van een MZI installaties. Concrete aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische objecten in het gebied zijn met sonar en multibeam niet aangetoond. De verwachting is wel, dat vooral in het westelijk en zuidelijk deel van het gebied nog ongestoorde resten begraven liggen. Bij de te verwachten doorgaande verdieping van het gebied kunnen deze resten aan het oppervlak komen en worden blootgesteld aan erosie.Uit het onderhavige onderzoek is gebleken dat de analyse van periodiek ingewonnen multibeamdata ook toepasbaar is voor het monitoren van vergelijkbare vindplaatsen onder water. Het gaat hierbij om vindplaatsen die zich in een dynamisch milieu met mobiele zandlaag bevinden. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Noordzee en de Zeeuwse Delta.Geadviseerd wordt, om het gebied de komende jaren te blijven monitoren met multibeam. Hiermee kunnen vrijspoelende historische resten in vooral het westelijk deel van het gebied gelokaliseerd worden en kunnen maatregelen getroffen worden om deze resten te behouden. Praktisch gezien kan dit simultaan uitgevoerd worden met de jaarlijkse monitoring van het archeologische monument Burgzand.受荷兰经济事务部动物农业链与动物福利司（DAD）委托，Periplus Archeomare B.V. 与荷兰国家水利管理局（Rijkswaterstaat）密切合作，在瓦登海（Waddenzee）开展了一项考古监测研究。本次研究内容为对某部署有贻贝苗捕捞装置（mosselzaadinvanginstallaties，以下简称MZI）的区域开展多波束数据（multibeam data）采集与分析工作。采集所得数据中未发现可佐证去年存在MZI装置的明显异常特征（如桩孔），亦未观测到该类装置引发的单个冲刷沟痕。究其原因，一方面是本次使用的多波束系统分辨率相对偏低，另一方面则是桩孔与沟痕极有可能在潮汐流作用下被泥沙重新填充。虽未证实MZI装置的存在对周边环境造成直接影响，但装置的布设与移除过程确实会破坏海底地形。鉴于该区域具有高度动态性，水流作用可在底部桩柱周围形成涡流（eddy currents）冲刷沟，此类侵蚀沟在桩柱移除后会迅速消失。但就本区域而言，自然因素（自然径流槽迁移）引发的地形变化幅度，将显著大于MZI装置造成的地形变化。借助声呐（sonar）与多波束设备，未在本区域观测到考古遗存的明确线索；不过可以预期，区域西部与南部地带仍埋藏有未受扰动的考古遗存。随着该区域预计将持续发生的地形加深，这些遗存将逐渐暴露于地表并遭受侵蚀。本次研究证实，对周期性采集的多波束数据开展分析，同样可应用于动态海洋环境下流动沙层区域的水下同类遗址监测，例如北海（Noordzee）与泽兰三角洲（Zeeuwse Delta）区域。研究建议在未来数年中持续采用多波束设备对本区域开展监测，以此定位区域西部地带的裸露历史遗存，并采取相应保护措施以留存这些遗存。实际操作中，该项工作可与考古遗址Burgzand的年度监测同步进行。