Plangebied Dommelhoef te Eindhoven, gemeente Eindhoven.

<p> Inleiding
<p> In opdracht van Stichting st. Trudo heeft RAAP in de periode januari-april 2024 een archeologisch
vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend
booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Dommelhoef te Eindhoven. Het onderzoek vond plaats
in het kader van een omgevingsvergunning, in verband met sloop van een groot deel van de huidige
bebouwing en nieuwbouw.
<p> Resultaten
<p> Het plangebied bevindt zich in het beekdal van de Dommel, ter hoogte van het beekdal van de
Lakerloop, die hier aansluit op het Dommeldal. Aan de westzi jde van het Dommeldal stromen ook de
Gender en de Lijmbeek of Windgraaf hier in de Dommel. Het dal van de Dommel is hier dan ook zeer
breed, bijna 900 m.
<p> Binnen de straal van 500 m rondom het onderzoeksgebied is één archeologisch monument aanwezig:
de historische kern van Eindhoven. Vondstmeldingen bevinden zich ook allemaal ten westen of
zuidwesten van het onderzoeksgebied. Vermeldenswaard is de vondst van een versierde bronzen
lanspunt uit de late bronstijd, uit het Eindhovensch kanaal. De overige vondstmeldingen zijn te
relateren aan een drietal complexen die tot de stad Eindhoven behoren. Het belangrijkste is het
mottekasteel en later klooster Mariënhage. Dit is op ca. 300 m ten zuidwesten van het
onderzoeksgebied gelegen in het Dommeldal. Een laatste vondstmelding is afkomstig van de
archeologische begeleiding van de herinrichting van de Vestdijk, waarbij de oude stadsgracht van
Eindhoven werd aangesneden.
<p> Op de oudste kadastrale kaart is in het zuiden van het plangebied, op de zuidoever van de Lakerloop
een huis en een stal gebouwd, de boerderij Dommelhoef. De stal bevindt zich deels onder het huidige
verzorgingstehuis en deels ten zuiden ervan. De Lakerloop bevindt zich nog binnen het plangebied.
Rond 1886 is de stal van de Dommelhoef weer verdwenen en bevindt alle bebouwing zich ten zuiden
van de huidige Fazantlaan ( in 1905 wordt de villa Elsheim, die nu als villa Dommelhoef bekend staat,
gebouwd). De villa vormt nu nog het noordelijke deel van het zorgcentrum.
<p> Gezien de ligging van het plangebied in het dal van de Dommel zijn de mogelijkheden tot bewoning
voorafgaand aan de nieuwe tijd beperkt. Dit wordt ondersteund door het kaartbeeld op de oudste
kaarten door Van Deventer en Krayenhoff die geen bewoning in deze zone van de stad laten zien. Op
de oudste kadastrale kaart is wel bewoning zichtbaar langs de huidige Fazantlaan. Een schuur zou zich
binnen het onderzoeksgebied bevinden. Bewoning kan dan ook pas in de (latere) nieuwe tijd binnen het
plangebied verwacht worden. Wel is het, gezien de ligging in het Dommeldal en het dal van de
Lakerloop, mogelijk dat zich binnen het plangebied beekdal -gerelateerde vondsten bevinden. Omdat ter
plaatse het beekdal erg breed is en omdat geen sprake is van restveen is de kans hierop echter niet
groot. Dat resten van de voormalige Lakerloop nog kunnen worden aangetroffen is wel waarschijnlijk.
<p> Het booronderzoek heeft uitgewezen dat het plangebied sterk is opgehoogd met een humeus pakket,
waaronder natte beekafzettingen liggen. In één boring is mogelijk de Lakerloop aangetroffen. Het
ophoogpakket zal zijn aangebracht om binnen het natte Dommeldal een drogere, bewoonbare, plek te
maken. De grote hoeveelheid humus duidt er mogelijk op dat er ook land/tuinbouw werd voorzien.
<p> Advies
<p> Het onderzoek heeft aanwijzingen gegeven voor de (gekanaliseerde) Lakerloop gevonden, zoals die al
bekend was op basis van het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832.
Het gaat om een relatief recent gekanaliseerde én opgevulde loop (1954) , die niet onevenredig zal
worden aangetast bij de nieuwbouw (grotendeels verstoord). Derhalve wordt verder archeologisch
onderzoek niet zinvol geacht