กลวิธีการกลั่นแกล้งบนสื่อสังคมออนไลน์ภาษาไทย

การกลั่นแกล้งบนสื่อสังคมออนไลน์เป็นปรากฏการณ์ทางสังคมที่ผู้ใช้สื่อเริ่มให้ความสำคัญมากขึ้น เนื่องจากการกลั่นแกล้งเป็นพฤติกรรมคุกคามที่ก่อให้เกิดผลกระทบทางลบต่อบุคคลโดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านจิตใจ อย่างไรก็ตาม แม้ว่าสังคมจะเริ่มตระหนักถึงปัญหาดังกล่าว แต่ยังคงมีข้อถกเถียงระหว่างผู้ใช้สื่อเกี่ยวกับการใช้ภาษาว่าข้อความในลักษณะใดบ้างที่อยู่ในขอบข่ายของข้อความกลั่นแกล้ง ซึ่งข้อถกเถียงดังกล่าวเกิดขึ้นเนื่องจากการศึกษาเกี่ยวกับการกลั่นแกล้งบนสื่อสังคมออนไลน์ในมุมมองทางภาษาศาสตร์ยังคงมีอยู่อย่างจำกัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของสังคมไทย งานวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษาวิเคราะห์ลักษณะและกลวิธีความไม่สุภาพที่ปรากฏในข้อความกลั่นแกล้งบนสื่อสังคมออนไลน์ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากข้อความแสดงความคิดเห็นที่ปรากฏภายใต้ตัวบทข่าวจำนวน 35 ตัวบท บนเพจเฟซบุ๊ก "อีจัน" ระหว่างปี พ.ศ. 2564 - 2566 ตามกรอบเงื่อนไขวัจนกรรมการกลั่นแกล้ง ผลการเก็บรวบรวมข้อมูลได้ข้อความกลั่นแกล้งจำนวนทั้งสิ้น 6,176 ข้อความ ซึ่งข้อมูลเหล่านี้ถูกนำมาวิเคราะห์โดยใช้แนวคิดความไม่สุภาพ ผลการศึกษาพบว่า ข้อความกลั่นแกล้งบนสื่อสังคมออนไลน์มักมีประเด็นเกี่ยวกับ 1) ลักษณะทางกายภาพ 2) อัตลักษณ์ทางเพศ 3) ศักยภาพ 4) พฤติกรรม 5) บทบาทและสถานะทางสังคม และ 6) คุณค่าความเป็นมนุษย์ ในด้านรูปแบบข้อความสามารถจำแนกเป็นข้อความแบบเดี่ยวและแบบผลัดการสนทนา และมักปรากฏการเกิดซ้ำทั้งในระดับข้อความและในระดับบริบท นอกจากนี้ในด้านกลวิธีความไม่สุภาพ พบการใช้กลวิธีความไม่สุภาพโดยตรง ได้แก่ 1) การใช้คำที่มีความหมายทางลบ 2) การแบ่งพวก และ 3) การแสดงอารมณ์ความรู้สึก และกลวิธีความไม่สุภาพโดยอ้อม ได้แก่ 1) การใช้ความเปรียบ 2) การใช้ถ้อยคำนัยผกผัน 3) การตั้งฉายานาม 4) การออกตัว และ 5) การละถ้อยคำ ลักษณะและกลวิธีความไม่สุภาพของข้อความกลั่นแกล้งบนสื่อสังคมออนไลน์มีความสัมพันธ์กับปัจจัยทางภาษา สังคมและวัฒนธรรม และรูปแบบการสื่อสารผ่านสื่อเทคโนโลยี ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้การกลั่นแกล้งบนสื่อสังคมออนไลน์มีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากข้อความประเภทอื่น ทั้งนี้ผลการวิจัยนี้ช่วยส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับการกลั่นแกล้งบนสื่อสังคมออนไลน์ในบริบทไทย และช่วยให้ผู้ใช้ภาษาไทยเท่าทันการใช้ภาษาที่อยู่ในขอบข่ายของการกลั่นแกล้งมากขึ้น