ผลของครอบครัวบำบัดแนวซาเทียร์ที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการดูแลเด็กของผู้ปกครอง

การศึกษาเรื่อง “ผลของครอบครัวบำบัดแนวซาเทียร์ที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการดูแลเด็กของผู้ปกครอง” เป็นการวิจัยเชิงทดลองขั้นต้น (Pre-Experimental Research) โดยใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสานวิธีเชิงสามเส้าแบบเกิดพร้อมกัน (Concurrent Triangulation Mixed Methods Design) มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษากระบวนการภายในจิตใจของ ผู้ปกครองที่มีพฤติกรรมใช้ความรุนแรงต่อเด็กด้วยรูปแบบครอบครัวบำบัดแนวซาเทียร์ และ 2) เพื่อศึกษาผลของครอบครัวบำบัดแนวซาเทียร์ที่มีผลต่อความเครียด ความสามารถในการดูแลสุขภาพจิต และพฤติกรรมการดูแลเด็กของผู้ปกครอง เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ 1) โปรแกรมครอบครัวบำบัดแนวซาเทียร์ในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการดูแลเด็กของผู้ปกครอง ซึ่งประกอบด้วยกิจกรรมครอบครัวบำบัดแนวซาเทียร์จำนวน 6 ครั้ง และ 2) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมินและวิเคราะห์ความเครียดด้วยตนเอง เครื่องมือประเมินการดูแลสุขภาพจิตตนเอง แบบประเมินความรู้ ทัศนคติและการจัดการพฤติกรรมการดูแลเด็กของผู้ปกครอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรม Microsoft Excel ซึ่งมีฟังก์ชันทางสถิติที่เหมาะสมสำหรับการวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้นในงานวิจัยทางสังคมศาสตร์ โดยมีสถิติเชิงพรรณนาที่ใช้ คือ Frequencies และ Percentage ในขณะที่ข้อมูลเชิงคุณภาพนั้นใช้การพรรณาคุณลักษณะข้อมูลรูปแบบการวิเคราะห์เนื้อหาจากเทปเสียงการบันทึกเพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมภายในของผู้ปกครองและสิ่งแวดล้อมในครอบครัว อาสาสมัครผู้มีส่วนร่วมในการวิจัย คือ ผู้ปกครองจากครอบครัวอยู่ภายใต้บริการด้านสังคมของสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ จังหวัดจันทบุรี จำนวน 1 ครอบครัว (สมาชิกจำนวน 5 คน) โดยการเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) โดยมีเกณฑ์การคัดเลือก คือ เกณฑ์การใช้บริการครอบครัวบำบัดแนวซาเทียร์ ได้แก่ 1) พบปัญหาครอบครัวที่เห็นได้ชัด เช่น มีพฤติกรรมทำร้ายร่างกาย ทะเลาะวิวาท ต่อว่าด่าทอ ฯลฯ 2) ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลมีความเครียด 3) ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลมีปัญหาในการดูแลสุขภาพจิต และ 4) ครอบครัวขาดความพร้อมในการดูแลเด็ก ผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้ หลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ จำนวน 6 ครั้ง ภายในระยะเวลา 6 สัปดาห์ ผู้ปกครองตระหนักถึงบทบาทของตนที่ส่งผลต่อความสัมพันธ์ในครอบครัว โดยจากการศึกษากระบวนการภายในจิตใจ (Intra-Psychic) พบว่า แม้ผู้ปกครองเคยมีพฤติกรรรมใช้ความรุนแรงต่อเด็ก แต่ลึกๆ แล้วคุณค่าภายในของผู้ปกครองต่างมีความรัก ความหวังดี และความเห็นอกเห็นใจต่อเด็กในการดูแล และเกิดความคิดที่จะลดพฤติกรรมใช้ความรุนแรง ผู้ปกครองมีระดับความเครียดลดลงจาก 46 เป็น 4 คะแนน (ลดลงร้อยละ 91.30) มีความสามารถในการดูแลสุขภาพจิตเพิ่มขึ้นจาก 37 เป็น 72 คะแนน (เพิ่มขึ้นร้อยละ 94.5) และมีการเปลี่ยนแปลงด้านความรู้ ทัศนคติ และการจัดการพฤติกรรมการดูแลเด็กจาก 40 เป็น 70 คะแนน (เพิ่มขึ้นร้อยละ 75)ข้อเสนอแนะจากการศึกษา คือ ควรขยายการศึกษาไปยังกลุ่มผู้ปกครองหรือครอบครัวที่หลากหลายยิ่งขึ้น เช่น ครอบครัวเลี้ยงเดี่ยว ครอบครัวขยาย หรือครอบครัวในเขตเมืองและชนบท เพื่อทดสอบประสิทธิภาพของโปรแกรมฯ ในบริบทที่แตกต่างกัน รวมถึงควรใช้การวิจัยกึ่งทดลองที่เปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม เพื่อให้เห็นผลการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดยิ่งขึ้นในเชิงสถิติ และควรมีการติดตามผลในช่วง 1-3 เดือนหลังสิ้นสุดโปรแกรมฯ เพื่อประเมินความคงอยู่ของผลลัพธ์ของโปรแกรมฯ