Eilandweg te Broek in Waterland

<p>In opdracht van de gemeente Waterland heeft ADC ArcheoProjecten een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Locatie Eilandweg in Broek in Waterland. In het plangebied, dat behoort tot het in procedure zijnde bestemmingsplan “Broek in Waterland 2005”, zal nieuwbouw gerealiseerd worden. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van een projectprocedure ten behoeve van een wijziging in het bestemmingsplan en was noodzakelijk om te bepalen of bij de voorgenomen activiteiten de kans bestaat dat archeologische resten in de ondergrond worden aangetast.In de periode IJzertijd t/m Vroege-Middeleeuwen maakte het plangebied deel uit van een uitgestrekt veenmoeras. Vermoedelijk was in deze periode geen of nauwelijks bewoning aanwezig. Eventuele sporen zullen bovendien door latere ontginningen of veenafgravingen zijn verdwenen.Pas aan het begin van de Late-Middeleeuwen, als de bovengrond van het veen verdroogt door een verbeterde ontwatering, werd bewoning mogelijk en begon men met de ontginning van het gebied. Dit wordt aangetoond door archeologische resten die in en rond Broek in Waterland zijn aangetroffen en alle uit de periode Late-Middeleeuwen en Nieuwe tijd dateren.Gezien de ligging van het plangebied buiten de historische kern van Broek in Waterland wordt de kans op aanwezigheid van ontginnings- en nederzettingsresten, zoals gedempte sloten, (resten van) veendijken, ophogingen, funderingsresten en resten van gebruiksvoorwerpen, klein geacht. Toch kunnen deze niet geheel worden uitgesloten aangezien deze door landverlies een dynamisch karakter hadden. Zeker is in elk geval dat in het verleden in het zuidoostelijk deel van het plangebied een molen aanwezig was. Vermoedelijk gaat het hierbij om een zogenoemde weidemolen. Deze hebben een zeer lichte uit hout opgetrokken fundering. De kans dat resten hiervan bewaard zijn gebleven wordt zeer gering geacht en zijn met een booronderzoek niet of nauwelijks op te sporen. Op grond van historisch kaartmateriaalmag aangenomen worden dat het plangebied in elk geval vanaf het begin van de 19e eeuw onbebouwd was. Grootschalige bodemverstoringen worden daarom niet verwacht.Eventuele archeologische resten zullen zich direct onder de bouwvoor bevinden. Organische resten en bot zullen door de boven het laagste grondwaterpeil (50 tot 80 m - mv) heersende relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. Andere type indicatoren (aardewerk) zijn waarschijnlijk matig goed geconserveerd. De beperkte beschikbare gegevens laten niet toe, het complextype en de omvang van de verwachte resten nader te specificeren.Teneinde deze verwachting te toetsen werd in het plangebied een booronderzoek (specificatie VS03) uitgevoerd.Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat het plangebied in het verleden deel uitmaakte van een veenmoeras. Het veen wordt geïnterpreteerd als het Hollandveen Laagpakket binnen de Nieuwkoop Formatie. De aanwezigheid van rietresten duidt op een relatief nat en laag gelegen veengebied. Het is echter niet uit te sluiten dat door ontginningen, turfwinningen en oxidatie delen van het oorspronkelijke veenpakket zijn verdwenen. Het kleipakket vormt een aanwijzing dat het gebied te lijden had van overstromingen vanuit de Zuiderzee. Het in de bouwvoor aangetroffen vondstmateriaal betreft hoofdzakelijk bouwpuin en wordt gezien als 'ruis' en duidt niet op de aanwezigheid van een vindplaats. Resten van ophogingspakketten en veendijken zijn niet aangetroffen.ADC ArcheoProjecten adviseert om het terrein vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij het bevoegde overheid, zoals aangegeven in de Monumentenwet.</p>