Archeologisch bureauonderzoek kabeltracé Eerste Tochtweg te Nieuwerkerk aan den IJssel

In opdracht van Atron Engineering heeft Geonius Archeologie in augustus 2023 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Eerste Tochtweg te Nieuwerkerk aan den IJssel, gemeente Zuidplas. Aanleiding voor het uitvoeren van het bureauonderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de aanleg van middenspanningskabels in de berm van de weg. Deze kabel zal met name worden gelegd via HDD-boringen. Op een diepte van 8 m -mv liggen fluviatiele zand en grindafzettingen van de Formatie van Kreftenheye. Hierop is gedurende het begin van het Holoceen een kleipakket afgezet, behorend tot de Formatie van Echteld. Dit fluviatiel kleipakket is ongeveer 4 m dik. Door een stijgende zeespiegel kwam de grondwaterstand hoger te liggen. Dit resulteerde in de groei van een uitgestrekt veenpakket, het Basisveen. De stijgende zeespiegel had ook tot gevolg dat de kustlijn zich steeds meer landinwaarts verplaatste, waardoor er een lagune ontstond. Naast deze lagune ontstond er een gebied met kwelders, wadden en slikken. Vanaf circa 4.000 voor Chr. werd veel klei afgezet, behorend tot het Laagpakket van Wormer. Bij de vorming van de getijdeafzettingen raakte het Basisveen ter hoogte van het plangebied geërodeerd. Toen rond 3.000 voor Chr. de kustlijn sloot, veranderde het gebied weer in een veengebied, het zogenaamd Hollandveen. In de 10e eeuw werd begonnen met het veengebied te ontginnen. Na de ontginning is het gebied in gebruik genomen als akkerland en weiland. Nadat een gebied was ontgonnen werden achterkades aangelegd waarop bewoning plaatsvond. Het plangebied kruist met een bewoningslint. Door de grote vraag naar turf werd op steeds meer percelen echter turf gewonnen. Hierdoor is het bovenliggende Hollandveen vrijwel volledig afgegraven. De veenwinning zorgde voor een daling van het landschap waardoor het gebied overlast kreeg van water. Zo ontstonden grote plassen, waaronder de Zuidplas. In de 19e eeuw werd begonnen met het inpolderen van de Zuidplas. Nadat de Zuidplas was ontgonnen, maakte het bewoningslint plaats voor meer percelen. De percelen werden gebruikt voor landbouw en veeteelt. De Eerste en Tweede Tochtweg dateren uit deze periode. In 1932 werd de A20 aangelegd, in 1984 afslag 17 van deze snelweg. Hierbij is de bodem ongeveer een meter opgehoogd. Op basis van de landschappelijke situatie heeft het plangebied een middelhoge verwachting voor waarden van jager-verzamelaars. Waarden van landbouwers uit het neolithicum en vroege bronstijd kunnen aanwezig zijn op oeverwallen op de Laagpakket van Wormer. Resten uit de volle middeleeuwen t/m de nieuwe tijd worden verwacht ter hoogte van het oude bewoningslint. Sporen uit de ijzertijd t/m de vroege middeleeuwen zullen door de veenwinning zijn verdwenen. De toekomstige kabel zal voornamelijk worden gelegd middels horizontaal gestuurde boringen. Hierbij zullen naar verwachting weinig archeologische waarden worden aangetast. Bij het graven van de in- en uittredingsputten is het mogelijk dat het archeologisch niveau wordt bereikt, echter zijn de ingrepen dermate klein dat vervolgonderzoek niet nuttig wordt geacht. Het deel van het tracé naast de Parallelweg Noord is ongeveer 1 meter opgehoogd. Hier zal de kabel worden gelegd middels een gegraven sleuf waarbij het archeologisch niveau niet zal worden bereikt. De toekomstige ingrepen zullen weinig tot geen archeologische waarden verstoren. Daarom wordt door Geonius Archeologie geen vervolgonderzoek aanbevolen. Dit rapport is verzonden aan de opdrachtgever om het ter toetsing voor te leggen aan de bevoegde overheid. Hier werd in de tussenliggende periode geen reactie op ontvangen. Aangezien de tweemaandentermijn zoals vastgelegd in de KNA is verstreken, is besloten om dit rapport definitief te maken.