มาตรการทางกฎหมายในการปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

มนุษย์ย่อมมีความสัมพันธ์กับธรรมชาติ การดำเนินชีวิตของมนุษย์ที่ผ่านมาหลายชั่วอายุคนทำให้มีวัฒนธรรมการปรับตัวเพื่อที่จะได้อยู่ร่วมกันกับธรรมชาติได้อย่างมีความสุข ซึ่งการปรับตัวเหล่านั้นได้รับการสั่งสมจนเป็นองค์ความรู้ มีการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น และมีความหลายหลายแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับสภาพภูมิประเทศ ความคิด ทัศนคติที่มีต่อธรรมชาติ ซึ่งล้วนเป็นสิ่งที่ควรค่าแก่การปกป้องและส่งเสริมเพื่อแสดงถึงประวัติศาสตร์หรือความเป็นมาในอดีตแล้วนำมาปรับใช้กับการดำเนินชีวิตในปัจจุบัน องค์ความรู้เช่นว่านั้นคือ “มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม” ซึ่งประเทศไทยเป็นประเทศที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมสมควรที่จะต้องมีมาตรการในการปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมให้ดำรงอยู่และสืบทอดให้คนรุ่นหลังได้รับรู้ เคารพ และพัฒนามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน หนึ่งในมาตรการนั้นคือมาตรการทางกฎหมายที่มีความสำคัญในการกำหนดสิทธิและหน้าที่ของประชาชนและรัฐ การกำหนดมาตรการทางกฎหมายเพื่อปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมจึงมีความสำคัญที่ทำให้เกิดความสมดุลระหว่างกฎหมายและมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเพื่อไม่ให้เกิดการแช่แข็งทางวัฒนธรรมดังนั้น วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมุ่งศึกษาสถานการณ์และความสำคัญของปัญหาในการปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม นโยบายและมาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของประเทศไทย โดยเฉพาะพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม พ.ศ. 2559 มาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมระหว่างประเทศ ได้แก่ อนุสัญญาสงวนและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมและมาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในต่างประเทศ ได้แก่ สาธารณรัฐอินเดีย ญี่ปุ่น และสาธารณรัฐเกาหลี และแนวทางในการแก้ปัญหาเกี่ยวกับมาตรการทางกฎหมายในการปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในประเทศไทยให้ครอบคลุมและมีประสิทธิภาพมากที่สุด โดยข้อมูลทั้งหมดเก็บรวบรวมโดยใช้วิธีการค้นคว้าจากเอกสาร ตัวบทกฎหมาย หนังสือ วารสาร บทความ เอกสารทางวิชาการ ตำราและเว็บไซต์ทั้งหลายที่เกี่ยวข้องทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ ผลจากการศึกษาพบว่ามาตรการทางกฎหมายในการปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมโดยเฉพาะพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม พ.ศ. 2559 มีปัญหาสำคัญในการกำหนดบทบัญญัติของกฎหมายเพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของสิทธิทางวัฒนธรรม ทั้งมาตรการในการปกป้องมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ได้แก่ 1) การขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม 2) การกำหนดสิทธิชุมชน 3) การกำหนดมาตรการที่มีสภาพบังคับในการจัดการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม 4) การกำหนดพื้นที่ทางวัฒนธรรม และมาตรการในการส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ได้แก่ 1) การแบ่งปันผลประโยชน์ 2)การกำหนดหน้าที่ของรัฐในการส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม 3) การจัดตั้งกองทุนเพื่อส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม 4) การสืบทอดมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงวิเคราะห์ปัญหาดังกล่าว กำหนดแนวทางแก้ไขปัญหา สรุปผล รวมทั้งกำหนดข้อเสนอแนะในบริบทที่เกี่ยวข้องเพื่อประโยชน์ในการแก้ไขเพิ่มเติมมาตรการทางกฎหมายในการปกป้องและส่งเสริมมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในประเทศไทยให้มีประสิทธิภาพมากที่สุดต่อไป