Een proefsleuf en archeologische begeleiding in de Zandpolder te Callantsoog, gemeente Schagen

Op 3 maart 2015 heeft Hollandia archeologen een proefsleuf gegraven in de Zandpolder te Callantsoog (gemeente Schagen). Hierbij werd in een groot deel van de sleuf een geulvulling aangetroffen die kan worden toegewezen aan het Oogmergat. In de vulling werd verspoeld materiaal aangetroffen dat mogelijk afkomstig is van de tweede incarnatie van het dorp Callantsoog, dat tussen 1540 en 1570 ten westen van de onderzoekslocatie heeft gelegen. In 1570 werd het dorp door de zee verzwolgen tijdens de Allerheiligenvloed, waarbij ook het Oogmergat ontstond. Tussen 1570 en 1610 verzandde het gat langzaamaan met sediment dat door wind en water werd aangevoerd. Herstelwerkzaamheden aan de verwoeste dijken werd door de troebelen van de Tachtigjarige Oorlog pas in 1611 ter hand genomen. In dat jaar werd de Oogmergatsdijk aangelegd, waarmee de Zandpolder binnendijks kwam te liggen. Op een kaart uit 1619 zijn de gelijkenissen met de huidige situatie goed herkenbaar. Sindsdien is het land als bouwland gebruikt. In het zuidelijke uiteinde van de proefsleuf werd de bodemopbouw niet getekend door de vullingslagen van de geul. Hier werd op ongeveer 1,6 m onder het maaiveld zeeklei aangetroffen, waarop enkele dunne lagen veen en stuifzand lagen. Daarboven bevond zich een dik pakket stuifzand, dat mogelijk vanaf de vorming van de jonge duinen, omstreeks de 10e eeuw, is afgezet. Op deze niveaus zijn geen sporen van menselijke aanwezigheid aangetroffen. Op 22 mei 2015 is het onderzoek verder gegaan in de vorm van een archeologische begeleiding van het aanleggen van een sloot. Hierbij werden de steile slootkanten gedocumenteerd. Tijdens dit onderzoek werden geen nieuwe inzichten verkregen. Op basis van de resultaten van het archeologische onderzoek kan worden geconcludeerd dat op de onderzoekslocatie geen behoudenswaardige archeologische vindplaatsen aanwezig zijn. Het advies luidt dan ook dat de voorgenomen planontwikkeling kan worden voortgezet zonder archeologisch vervolgonderzoek.