Plangebied Natuurontwikkeling Zuid-Kennemerland te IJmuiden, gemeente Bloemendaal en Velsen.

</p>
In opdracht van Ecogroen B.V. heeft RAAP in juli 2025 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Natuurontwikkeling Zuid-Kennemerland te IJmuiden in de gemeente Bloemendaal en Velsen. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
</p></p>
Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:
</p></p>
• Vanaf 22 m diepte is de top van het landschap uit de ijstijd te verwachten met een niet nader te specificeren verwachting voor de aanwezigheid van resten van tijdelijke kampementen van jager-verzamelaars. Dit niveau wordt niet geraakt door de voorgenomen ingrepen.
</p></p>
• Vanaf 14 m diepte is de top van het getijdenlandschap uit het vroeg Holoceen te verwachten met een niet nader te specificeren verwachting voor de aanwezigheid van resten van tijdelijke kampementen van jager-verzamelaars uit het mesolithicum. Dit niveau wordt niet geraakt door de voorgenomen ingrepen.
</p></p>
• In principe vanaf maaiveld tot veel dieper (17,5 m ter plaatse van hoge duinen) kan de top van het Oude Duinlandschap voorkomen met een verwachting voor de aanwezigheid van resten van landbouwnederzettingen en akkercomplexen. Plaatselijk kunnen de geplande ingrepen dit niveau raken, vooral in de lagere delen van het plangebied. Uitgaande van de maximale hoogte van de Oude Duinen van 5,5 m +NAP en een maximale diepte van de geplande ingrepen van enkele decimeters, zou dit het geval kunnen zijn in alle delen van het plangebied met een hoogte van 6 m +NAP of lager.
</p></p>
• Voor de periode van de late middeleeuwen is de kans op de aanwezigheid van resten van bewoning laag, maar niet nihil. Eventueel aanwezige resten kunnen in het pakket Jonge Duinen worden aangetroffen.
</p></p>
• In de nieuwe tijd is het plangebied niet bewoond geweest, tot op heden.
</p></p>
• Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het plangebied onderdeel van de Atlantikwall en lagen er loopgraven, een anti-tankgracht, drie geschutstellingen, twee kabels, drie weapons pits en een pillbox. Resten hiervan zullen aan maaiveld zichtbaar zijn.
</p></p>
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen daar waar het maaiveld beneden 6 m +NAP ligt. Primair is het advies dan ook om ingrepen zo mogelijk buiten deze gebieden uit te voeren. Wanneer dit niet mogelijk blijkt, zou een vervolgonderzoek naar archeologische resten in de bodem in de rede liggen. Toch adviseren wij een dergelijk vervolgonderzoek niet, om de volgende redenen:
</p></p>
• De ingrepen overschrijden in de gemeente Velsen weliswaar de vrijstellingsdiepte van 0 cm -mv, maar niet die in de gemeente Bloemendaal van 30 cm -mv. Deze laatste vrijstellingsdiepte is archeologisch gesproken logisch vanuit de gedachte dat de bovenste paar decimeter van de bodem vaak regelmatig geroerd is door landbouw (bouwvoor) doorworteling door de begroeiing en graafactiviteiten door de plaatselijke fauna (bioturbatie), waardoor archeologische vondsten uit context raken en sporen slechter leesbaar worden.
</p></p>
• De ingrepen leveren nauwelijks een gelegenheid op om goede waarnemingen te doen. Bij frezen worden slechts enkele centimeters van de toplaag geroerd en bij de diepste ingrepen – het verwijderen van stobben – ontstaan gaten die bij het trekken van de stobben meteen weer met grond dichtvallen.
</p></p>
Ook wanneer ingrepen plaatsvinden nabij de verwachte resten van de Atlantikwall uit de Tweede Wereldoorlog zoals die op geallieerde stafkaarten zijn weergegeven, wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd. Ook hier geldt dat eventuele resten dicht aan maaiveld mogelijk al verstoord zijn en bovendien niet diep verstoord zullen worden (loopgraven bijvoorbeeld, zullen aan maaiveld herkenbaar blijven en grotendeels ongeschonden in de bodem bewaard blijven). ‘Harde’ resten van bijvoorbeeld funderingen en bunkers zullen tijdens de werkzaamheden met rust worden gelaten.
</p></p>
Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).
</p></p>
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Bloemendaal en Velsen, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
</p>