Bureauonderzoek en Karterend Booronderzoek Archeologie Plangebied Laarberg Centraal, Holtkampsweg te Groenlo, Gemeente Oost Gelre

Hamaland Advies heeft in opdracht van Gebiedsonderneming Laarberg CV, ten behoeve van de ruimtelijke ontwikkeling van het plangebied Laarberg Centraal aan de Holtkampsweg te Groenlo een archeologisch bureau- en karterend booronderzoek uitgevoerd. De toekomstige plannen en exacte verstoringsdiepte zijn bij het opstellen van deze rapportage nog niet bekend. Het plangebied heeft een omvang van 13,3 hectare en de bodemingrepen zullen naar verwachting dieper zijn dan 0,30 cm-mv. Op basis van de archeologische beleidskaart van gemeente Oost Gelre, blijkt dat met de geplande bodemingreep mogelijk archeologische waarden kunnen worden verstoord. Het plangebied ligt in een gebied met een hoge archeologische waarde met een attentiezone van 50 meter (AWV categorie 2). Hiervoor geldt een verplichting voor onderzoek als de 30 cm-mv voor bodemingrepen wordt overschreden.ConclusieHet bureauonderzoek toont aan dat in het plangebied dekzandwelvingen in sneeuwsmeltwaterafzettingen aanwezig zijn. Het aanwezige dekzand behoort tot de Formatie van Boxtel (Laagpakket van Wierden). De sneeuwsmeltwaterafzettingen behoren tot de Formatie van Drenthe (Laagpakket van Gieten). Er is een kans op bodemverstoring door het afplaggen van heide in het verleden, agrarische bewerking (ploegen, frezen, egaliseren, sloten graven-dichten) van het land en de voorheen aanwezige bebouwing (ten noorden Holtkampsweg tussen 1955 en 1977 en ten zuiden van deze weg tussen 1937 en 2010). Door de ligging in sneeuwsmeltwaterafzettingen en in een laagte is het plangebied minder geschikt voor permanente bewoning vanaf de late prehistorie als de hogere dekzanden (dekzandruggen). Permanente bewoning is echter op voorhand niet uit te sluiten.Een urnenveld is in het verleden al aangetoond op basis van het aantreffen van handgevormd aardewerk en crematieresten. De waarnemingen in Archis3 geven een bevestiging dat er in de directe omgeving al bewoning en begraving voorkomt Het gebied kan tevens als foerageergebied worden aangemerkt voor jagers/verzamelaars.Op basis van het booronderzoek is bevestigd dat in het plangebied sprake is van jonge heideontginningen. De eerste ontginningen vonden voor de Tweede Wereldoorlog plaats, terwijl het overige deel pas daarna ontgonnen is. In het grootste deel van het plangebied is geen intacte bodem aangetroffen. De oorspronkelijk aanwezige podzol-B is door ploegen, ontginnen en ontgraven vrijwel geheel in de subrecente bouwvoor opgenomen. Daarbij is de top van de C-horizont (dekzand en sneeuwsmeltwaterafzettingen) verdwenen, en daarmee ook de archeologische sporen- en vondstniveaus. In het noordoostelijke deel van het plangebied komen de sneeuwsmeltwaterafzettingen direct onder het maaiveld voor. Het dekzandpakket ontbreekt hier en daarom worden hier geen resten van landbouwende samenlevingen verwacht. Op deze locatie kunnen uitsluitend strooivondsten van jagersverzamelaars uit het Paleolithicum verwacht worden en deze vondsten zijn met booronderzoek niet op te sporen. Op de locaties waar wel dekzand is aangetroffen, is de top alleen nog intact waar een intacte veldpodzol is aangetroffen. Boringen met een intact profiel zijn zeer gering in aantal (13 van de 262) en komen sterk verspreid over het plangebied voor, met uitzondering van het noordoostelijke deel. Door de sterke versnippering van intacte bodems is de kans op intacte vindplaatsen van landbouwende samenlevingen uit de periode Laat-Neolithicum – Nieuwe tijd zeer gering. Doordat de top van de C-horizont in de meeste gevallen verdwenen is, is ook de trefkans op ‘urnen/graven’ en/of randstructuren van graven (kringgreppels) zeer gering.SelectieadviesOp basis van het grotendeels ontbreken van een intacte bodem (top C-horizont vergraven) en het feit dat in het noordelijke deel van het plangebied nauwelijks tot geen dekzand aanwezig is kan de archeologische verwachting van het gehele plangebied worden bijgesteld naar ‘laag’ met als indicatie ‘verstoord’. De sterke verspreiding van boringen met een intact bodemprofiel verkleint de kans op intacte archeologische vindplaatsen. Op grond van de onderzoeksresultaten van het karterend vooronderzoek adviseert Hamaland Advies om het plangebied vrij te geven (geen vervolgonderzoek). Met klem wijst Hamaland Advies erop dat bovenstaande een selectieadvies betreft. Het selectiebesluit dient echter genomen te worden door het bevoegd gezag (gemeente Oost Gelre, dhr. P. Ballast) en diens adviseur (dhr. D. Kastelein).SelectiebesluitHet conceptrapport is op 31 juli 2018 beoordeeld door het bevoegd gezag en diens archeologisch adviseur (drs. D. Kastelein van de ODA). Het rapport en het selectieadvies zijn akkoord bevonden. Op basis van de resultaten van het archeologisch vooronderzoek wordt in het plangebied geen vervolgonderzoek geadviseerd. Met dit selectieadvies wordt ingestemd Uit historische gegevens bleek dat sprake zou kunnen zijn van een urnenveld. De boringen laten echter zien dat de bodem in het terrein dermate verstoord is dat de trefkans op resten van kringgreppels en graven uiterst gering moet worden geacht. Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Oost Gelre (dhr. P. Ballast, e-mail: [e-mail] hiervan per direct in kennis te stellen.