Maktabgacha yoshdagi bolalarda nutq rivojlanishining psixolingvistik asoslari

Ushbu maqolada psixolingvistika tili va tafakkur o‘zaro aloqasi, nutq ishlab chiqarish va idrok etish jarayonlarini hamda tilni o‘zlashtirish mexanizmlari tadqiq qilinadi. Ushbu fan lingvistika va psixologiya chorrahasida XX asr o‘rtalarida shakllangan bo‘lib, 1960-70-yillarda mustaqil yo‘nalish darajasiga ko‘tarilgan – bu esa bolalar nutqini yanada chuqurroq o‘rganish uchun imkoniyat yaratdi. Yana bir muhim nazariy prinsip – bu nutq va tafakkur dialektikasidir. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, fikrning moddiy asosi – nutqdir, ya’ni til fikrni ifodalash vositasi bo‘libgina qolmay, fikrni shakllantiruvchi vosita hamdir. Demak, inson tafakkuri va nutq jarayoni o‘zaro chambarchas bog‘liq: til vositasida fikrlash amalga oshadi va aksincha, tafakkur jarayonlari nutq tuzilishida namoyon bo‘ladi. Nutq va tafakkur birligi psixolingvistik tadqiqotlarning markaziy g‘oyalaridan biri bo‘lib, bu tamoyil L.S.Vigotskiy, A.A.Leontev kabi olimlar tomonidan ham ta’kidlangan.