Archeologische begeleiding in de Herenstraat en het Frederik van de Paltshof in het kader van het ‘Centrumplan Rhenen’ (vervanging riolering), gemeente Rhenen

<p>In opdracht van de gemeente Rhenen heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een archeologisch veldonderzoek in de vorm van een archeologische begeleiding uitgevoerd in verband met de realisatie van het project Centrumplan. Het plangebied omvat hoofdzakelijk (delen van) de huidige straten Frederik van de Paltshof, de Torenstraat, de Herenstraat en Molenstraat en naaste omgeving. Het project had betrekking op de volgende uitgevoerde werkzaamheden: vervanging van het riool, het plaatsen van ondergrondse afvalcontainers, het aanleggen van een serviceput voor de fontein, het aanleggen van een waterleiding met de bijbehorende huisaansluitingen, het aanleggen van een sleuf in het kader van het maken van boomplantgaten, asfalteringswerkzaamheden en overige graafwerkzaamheden (met een variabele diepte).</p><p>Uit de opgenomen profielen blijkt dat in dit deel van Rhenen een plaggendek is ontwikkeld. De ouderdom van het plaggendek kon niet vastgesteld worden, maar de stadsophogingslagen op hetzelfde niveau en boven het plaggendek dateren uit de periode vanaf de 12e of 13e eeuw. Het plaggendek dateert dus waarschijnlijk uit de Vroege Middeleeuwen of uit het begin van de Late Middeleeuwen. In de 12e of 13e eeuw heeft Rhenen zich in noordelijke richting uitgebreid en is het plangebied deel gaan uitmaken van een bewoningscentrum. Tijdens de archeologische begeleiding zijn een twintigtal sporen aangetroffen. De oudste sporen dateren uit de 14e of 15e eeuw, maar er zijn ook veel sporen uit de Nieuwe Tijd in het centrum van Rhenen aanwezig. Er zijn bijvoorbeeld uit deze periode vier of vijf water- of beerputten gevonden (afbeelding 1). De vanuit het bureauonderzoek verwachte sporen en structuren van de historische stadsindeling konden door het onderzoek worden bevestigd. Zo zijn langs de Herenstraat, Kruisstraat, Koningsstraat en Molenstraat funderingsresten van woningen en kelders aangetroffen en mogelijk op de hoek van de Torenstraat en de Frederik van de Paltshof resten van het Agnietenconvent. Op de Frederik van de Paltshof zijn voornamelijk resten van een ‘achterterrein’ gevonden: beerkelders en –putten. Langs een voormalige steeg in het westen van de Frederik van de Paltshof zijn bewoningsresten gevonden uit de 14e of 15e eeuw. De vondst- en spoorrijke humeuze stadsophogingslaag ligt onder een ca. 60 tot 100 cm dikke recente verstoringslaag met puinresten. Waarschijnlijk is deze laag mede veroorzaakt door opruimingswerkzaamheden in en na de Tweede Wereldoorlog.</p><p>Advies<br>Na de archeologische begeleiding is in het kader van het project geen vervolgonderzoek meer nodig omdat er geen graafwerkzaamheden gepland zijn binnen het plangebied. De civiele werkzaamheden zijn afgerond. Wel is door het onderzoek duidelijk geworden dat in het centrum van Rhenen ondanks de verwoestingen tijdens de Tweede Wereldoorlog nog vele intacte archeologische sporen en vondstcomplexen uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd aanwezig zijn. Daar zal tijdens toekomstige grondroerende projecten in het gebied rekening mee moeten worden gehouden. </p><p>Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert eventueel toekomstig archeologisch onderzoek onder meer gecontroleerde omstandigheden te laten plaatsvinden en niet ‘standaard’ in de vorm van een archeologische begeleiding. Te denken valt bijvoorbeeld aan een op de werkzaamheden afgestemd systematisch proefsleuvenonderzoek (IVO-P) waarbij het onderzoek niet uitsluitend volledig afhankelijk van de precieze locatie van de (al dan niet geplande) graafwerkzaamheden. Zo kunnen betekenisvolle gesloten vondstcomplexen, sporen en structuren in hun onderlinge samenhang beter geduid worden.</p>