Loon op Zand - Waalwijk, N261, deelgebied C en D. Proefsleuvenonderzoek en archeologische begeleiding conform opgraving

<p>In opdracht van Provincie Noord-Brabant heeft BAAC bv (onderzoeks- en adviesbureau voor Bouwhistorie, Archeologie, Architectuur- en Cultuurhistorie) te ‘s-Hertogenbosch van 25 juni tot en met 1 juli 2013 een proefsleuvenonderzoek in plangebied N261 Loon op Zand - Waalwijk, deelgebied C, D en Ecoduct in de gemeente Loon op Zand uitgevoerd. Tussen 28 oktober en 4 november 2013 is een archeologische begeleiding conform protocol opgraven in het deelgebied AMK-terreinen 4295 en 13904 uitgevoerd. De aanleiding voor de verschillende archeologisch onderzoeken is de voorgenomen uitbreiding van de N261 waardoor eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Tijdens het onderhavige onderzoek zijn in drie deelgebieden in totaal 22 sleuven met een oppervlakte van 2933 m² aangelegd. Tijdens de archeologische begeleiding is over een lengte van circa 730 m de ontgraving van een bermgreppel begeleid. Uit het fysisch-geografisch onderzoek blijkt dat alle deelgebieden liggen in een dekzandgebied op de overgang van een gebied met hoge zwarte enkeerdgronden naar gebieden met veld- en haarpodzolen. Die oorspronkelijke profielen zijn voor een groot deel afgetopt door de ontginning van de heide voor de bosbouw. De dikte van het cultuurdek varieert van circa 25 tot 125 cm. In elk deelgebied werd een vindplaats aangetroffen. In deelgebied C bestond de vindplaats uit karrensporen en grondverbeteringssporen die dateren in de nieuwe tijd. In deelgebied D werd een vindplaats met agrarische sporen uit de nieuwe tijd aangetroffen. Deze sporen bestaan uit een zone van spitsporen en een perceelsgreppel. In deelgebied Ecoduct werd in het zuidelijke deel een restant van een veldpodzol aangetroffen met daarboven twee akkerlagen met spitsporen. Behalve deze akkerlagen werden twee paalkuilen, een kuil en een greppel aangetroffen. De greppel bevatte een fragment protosteengoed uit de 13e eeuw. De sporen maken waarschijnlijk deel uit van een kleine ontginning met mogelijk een bijbehorend erf of huisplaats waarvan de resten voornamelijk buiten het onderzoeksgebied liggen. Ontginningsresten uit de late middeleeuwen - nieuwe tijd zijn niet zeldzaam. Echter, wanneer het sporen zijn van een huisplaats uit de late middeleeuwen - nieuwe tijd, dan verandert het verhaal. Houtbouw uit de late middeleeuwen B – nieuwe tijd is nauwelijks gedocumenteerd. In deelgebied AMK-terrein 4295 werd een vindplaats met nederzettingssporen uit de ijzertijd aangetroffen die behoren bij de westelijk gelegen nederzetting die in de jaren 80 is opgegraven. Op grond van de beschikbare gegevens worden de vindplaatsen in de drie deelgebieden (C, D en onderzoeksgebied Ecoduct) als niet behoudenswaardig gewaardeerd. BAAC bv adviseert daarom geen vervolgonderzoek voor de drie deelgebieden op het uitbreidingstraject van de N261. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de vindplaats in deelgebied Ecoduct enkel de zone met sporen betreft die door ons onderzocht zijn tijdens het onderhavige onderzoek. Indien buiten het onderzoeksgebied (in zuidelijke en oostelijke richting) alsnog graafwerkzaamheden plaatsvinden, wordt geadviseerd verder archeologisch onderzoek uit te voeren. De archeologische verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit de late middeleeuwen B – nieuwe tijd blijft hoog. Bij het vierde deelgebied, AMK-terrein 4295 en 13904, is op het AMK-terrein 4295 een behoudenswaardige vindplaats aangetroffen met nederzettingssporen uit de ijzertijd. Behoud in-situ van de sporen is niet mogelijk, daarom zijn de sporen tijdens een archeologische begeleiding opgegraven. Op basis van dit onderzoek bestaat de verwachting dat de nederzetting uit de late bronstijd – vroege ijzertijd zich in oostelijke richting buiten deelgebied AMK-terrein 4295 verder voortzet. Indien in de toekomst graafwerkzaamheden plaatsvinden tot op het archeologisch niveau dan wordt geadviseerd verder archeologisch onderzoek uit te voeren. Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Dit betekent niet dat reeds gestart kan worden met bodemverstorende activiteiten of de daarop voorbereidende activiteiten. Het selectieadvies dient namelijk eerst beoordeeld te worden door de bevoegde overheid wat uiteindelijk leidt tot een selectiebesluit.</p>