การสร้างเครื่องมือคัดกรองปัญหาทางจิตสังคมของสหวิชาชีพเพื่อส่งต่อบริการทางสังคมสงเคราะห์ แผนกสูติกรรมและทารกแรกเกิด โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

การศึกษาเรื่อง “การสร้างเครื่องมือคัดกรองปัญหาทางจิตสังคมของสหวิชาชีพเพื่อส่งต่อบริการทางสังคมสงเคราะห์ แผนกสูติกรรมและทารกแรกเกิด โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประเด็นปัญหาทางจิตสังคมที่เกิดขึ้นกับกลุ่มผู้ป่วยสูติกรรมและทารกแรกเกิด และเพื่อสร้างเครื่องมือคัดกรองปัญหาทางจิตสังคมของสหวิชาชีพเพื่อการส่งต่อบริการงานสังคมสงเคราะห์ในแผนกสูติกรรมและทารกแรกเกิด เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participation Action Research: PAR) โดยใช้เทคนิคเดลฟาย (Delphi Technique) ในการสำรวจความคิดเห็นจากสหวิชาชีพที่เป็นผู้ปฏิบัติงานเฉพาะทางด้านสูติกรรมและทารกแรกเกิด ประกอบด้วย สูติแพทย์ กุมารแพทย์ พยาบาลวิชาชีพเฉพาะทางหลังคลอด พยาบาลวิชาชีพเฉพาะทางทารกแรกเกิด นักสังคมสงเคราะห์ และผู้ช่วยพยาบาล จำนวน 19 คน การเก็บรวบรวมข้อมูลแบ่งเป็นสองขั้นตอน ได้แก่ 1) การเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์โดยใช้แบบคำถามปลายเปิด และ 2) การเก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามแบบการระบุความเห็นเป็นลักษณะการเลือกสเกล (Rating scale) 5 ระดับ เก็บข้อมูลจนได้ความเห็นเป็นฉันทามติ (Cosencus) โดยการวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้ด้วยสถิติพื้นฐาน ได้แก่ การหาค่ามัธยฐาน (Median) และการหาค่าพิสัยระหว่าง ควอไทล์ (Interquartile Range) และหลังจากนั้น ผู้ศึกษาดำเนินการสร้างเครื่องมือคัดกรองปัญหาทางจิตสังคม พร้อมทั้งมีการทดลองใช้เครื่องมือจริงที่หอผู้ป่วยสูติกรรมและทารกแรกเกิดจากการศึกษา มีข้อค้นพบที่เกี่ยวข้องในการสร้างเครื่องมือคัดกรอง ได้แก่ 1) ขอบเขตประเด็นปัญหาทางจิตสังคม สหวิชาชีพเห็นด้วยมากถึงมากที่สุดกับประเด็นปัญหาทางจิตสังคมที่มีในเครื่องมือคัดกรอง ประกอบด้วย ปัญหาทางด้านร่างกาย ปัญหาทางด้านอารมณ์และจิตใจ และปัญหาทางด้านครอบครัวและสังคม 2) รูปแบบการคัดกรอง สหวิชาชีพทั้ง 19 ท่าน มีความเห็นด้วยมากที่สุดต่อการสร้างเครื่องมือการคัดกรองปัญหาทางจิตสังคมในรูปแบบเลือกรายการตัวเลือกที่เกี่ยวข้อง (Check list) โดยมีเนื้อหาการคัดกรองที่สั้น กระชับ จำนวนไม่มาก มีความเข้าใจที่ตรงกันในเนื้อหา และเตรียมพร้อมรับสำหรับวิธีการการคัดกรองในรูปแบบออนไลน์ และ 3) วิธีดำเนินการคัดกรองโดยทีมสหวิชาชีพ ประกอบด้วย แพทย์ พยาบาล และเจ้าหน้าที่ประจำหอผู้ป่วย โดยมีการทดลองใช้เครื่องมือจริงกับสหวิชาชีพดังกล่าว ผลจากการทดลองใช้สหวิชาชีพที่ทำการทดลองใช้ จำนวน 17 คน ประกอบด้วย แพทย์ พยาบาล และเจ้าหน้าที่ประจำหอผู้ป่วยต่างให้ความเห็นว่าการมีเครื่องมือคัดกรองเป็นสิ่งที่ดี ไม่ต้องคาดเดาปัญหาเอง และการมีเครื่องมือช่วยให้สามารถมองเห็นปัญหาของผู้ป่วยได้ชัดมากยิ่งขึ้นข้อเสนอแนะในการศึกษา ได้แก่ 1) ข้อเสนอแนะก่อนการใช้เครื่องมือจริง ควรมีการจัดอบรมความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเนื้อหาและวิธีการใช้เครื่องมือคัดกรองปัญหาทางจิตสังคม ควบคู่กับการสร้างเป็นคู่มือการใช้ และควรมีการศึกษาพัฒนารูปแบบเนื้อหาให้สหวิชาชีพสามารถใช้งานได้จริง 2) ข้อเสนอแนะด้านเนื้อหา มีการให้ข้อสังเกตต่อประเด็นปัญหาทางจิตสังคมจากการหย่าร้างหรือการเป็นมารดาเลี้ยงเดี่ยว ข้อสังเกตต่อวิชาชีพผู้ช่วยพยาบาลหรือวิชาชีพที่จะเป็นผู้ดำเนินการคัดกรอง รวมถึงการพัฒนาเครื่องมือให้สามารถระบุความเร่งด่วนของปัญหาได้ และ 3) ข้อเสนอแนะสำหรับผู้ปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ นักสังคมสงเคราะห์สามารถใช้การศึกษาวิจัยเป็นเครื่องมือพัฒนาการทำงานร่วมกับสหวิชาชีพ อีกทั้ง สร้างเครื่องมือที่เป็นแบบประเมินทางสังคมสำหรับนักสังคมสงเคราะห์ในการปฏิบัติงานกับผู้ป่วย รวมทั้งการพัฒนาเครื่องมือคัดกรองในรูปแบบที่สามารถให้ผู้ป่วยและครอบครัวเป็นผู้ประเมินตนเองได้