Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Prinses Beatrixstraat 11 te Bergeijk, gemeente Bergeijk

Hamaland Advies heeft in opdracht van mevr. H. Sengers, een archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied Prinses Beatrixstraat 11 te Bergeijk. De ontwikkeling voorziet in de geplande herontwikkeling van het huidige terrein met woningbouw. De aanwezige bedrijfsschuur wordt gesloopt en aan de zuidzijde van het plangebied wordt een nieuw woonhuis gerealiseerd. Hiervoor is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk en dient het gehele perceel onderzocht te worden. Het plangebied is in totaal 2.062 m² groot. Het plan voor bevindt zich in de bestemmingsplanfase en er zijn nog geen gedetailleerde bouwplannen aanwezig. Derhalve is de nieuwe bodemverstoring nog onbekend, maar deze zal naar verwachting dieper zijn dan 30 cm-mv ten behoeve van de aanleg van een vorstvrije fundering en kabels en leidingen.Voor het plangebied geldt volgens de beleidskaart van gemeente Bergeijk een hoge archeologische verwachting vanwege de ligging binnen de historische kern. Gemeentelijke eis is om bij bodemingrepen groter dan 250 m² en dieper dan 0,3 m, voorafgaand aan de ruimtelijke planvorming een archeologisch onderzoek plaats te vinden.Vanwege de overschrijding van de vrijstellingsgrens is door Hamaland Advies een KNA conform Bureauonderzoek en een Verkennend Booronderzoek uitgevoerd waarbij een gespecificeerd archeologische verwachtingsmodel is opgesteld en getoetst en advies voor eventueel vervolgonderzoek is geformuleerd.Bureauonderzoek Het bureauonderzoek toont aan dat het plangebied een hoge verwachting heeft op archeologische resten uit alle perioden vanaf het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd en een middelhoge verwachting voor archeologische resten uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum. Archeologische resten worden verwacht vanaf het maaiveld tot in het pleistocene zand op 1,90 meter minus maaiveld. Prehistorische vindplaatsen en mogelijke strooivondsten worden in de top van het pleistocene zand verwacht. Mogelijke vindplaatsen uit recentere perioden worden in de eerdlaag verwacht in de bovenste 190 cm van het bodemprofiel.Door de bebouwing van het plangebied met de huidige bebouwing is de bodem in deze delen vermoedelijk verstoord geraakt tot minimaal 0,80 m-mv De verstoring buiten de gebouwen is veroorzaakt door kabels en leidingen en bestrating tot een onbekende diepte en met een onbekende omvang. De exacte mate van verstoring zal door middel van verkennend booronderzoek worden bepaald. Door de nieuwe ontwikkeling wordt de bodem naar verwachting tot minimaal 0,80 m-mv verstoord. Dat betekent dat potentiële archeologisch niveaus zowel binnen als buiten de gebouwen verstoord kunnen worden.Veldonderzoek Op grond van de resultaten van het verkennend booronderzoek blijkt dat in het plangebied nog sprake is van een grotendeels intact plaggendek op dekzand. Vanaf het maaiveld is, op boring 1 na, sprake van een subrecente ophooglaag, op de oorspronkelijke bouwvoor. Hieronder is onder de oorspronkelijk bouwvoor vanaf een diepte tussen 45 cm-mv en 90 cm-mv sprake van een plaggendek waarin archeologische indicatoren aanwezig zijn. Vanaf 110 cm-mv is sprake van dekzand van de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden. De aangetroffen indicatoren zijn mogelijk middels bemesting in het plaggendek opgenomen. Er zijn geen concrete aanwijzingen voor een vindplaats binnen het plangebied. Hierbij dient opgemerkt te worden dat een verkennend bodemonderzoek niet primair gericht is op het opsporen van vindplaatsen.Selectieadvies Hamaland Advies adviseert om het plangebied vrij te geven voor de geplande ontwikkeling. Op basis van het veldonderzoek is sprake van een relatief jong plaggendek dat zich ontwikkeld heeft vanaf de 17e -18e eeuw. Hierin zijn een beperkt aantal, zeer gefragmenteerde indicatoren aangetroffen die als bemestingsmateriaal in het plaggendek terecht zijn gekomen. Deze vondsten komen hoogstwaarschijnlijk niet van de locatie zelf. Er is geen intacte podzol aangetroffen en ook ontbreekt een duidelijke cultuurlaag met vondstmateriaal in de top van het dekzand. Dit is het niveau waarop sporen en vondsten van voor de vorming van het plaggendek (van voor de 17e eeuw) verwacht kunnen worden. Daarnaast blijkt uit historisch kaartmateriaal dat het plangebied niet bebouwd is geweest totdat de huidige bebouwing in de jaren ’50 van de 20e eeuw werd gerealiseerd. Hamaland Advies acht de kans daarom zeer klein dat met de geplande bodemverstoring intacte archeologische vindplaatsen verloren zullen gaan. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat steentijdvindplaatsen en andere kleine fenomenen, zoals veldovens, meiers e.d. moeilijk met verkennend booronderzoek aan te tonen zijn. Het primaire doel van het verkennend bodemonderzoek was bovendien het toetsen van de mate van intactheid van de bodemopbouw.Selectiebesluit Het rapport en het selectieadvies zijn op 3 augustus 2017 beoordeeld door het bevoegd gezag (Gemeente Bergeijk) en diens adviseur (mw. R. Berkvens van de ODZOB). Mw. drs. R. Berkvens stemt in met het advies van Hamaland wat betreft de conclusie dat een archeologisch onderzoek in dit geval dan niet noodzakelijk wordt geacht.Uit het archeologisch vooronderzoek blijkt dat het plangebied een hoge archeologische verwachtingswaarde heeft. Omdat de geplande bodemingrepen hier echter beperkt in oppervlak en/of diepte zijn, is de kans op het aantreffen van waardevolle archeologische vindplaatsen klein. De kans is groot dat er slechts flarden van bewoningssporen en losse vondsten zullen worden aangetroffen. De kans dat een complete huisplattegrond wordt aangetroffen, zal minimaal zijn. De meerwaarde van archeologisch onderzoek in dit gebied lijkt dan ook niet op te wegen tegen de kosten die samenhangen met een archeologische onderzoek.De archeologische verwachting en daarmee de dubbelbestemming blijft wel voor het hele plangebied van kracht, maar vormt geen belemmering voor de huidige geplande ontwikkeling.De aanwezigheid van archeologische resten kunnen nooit geheel worden uitgesloten op basis van het uitgevoerde onderzoek. Er bestaat nog steeds een kans op het aantreffen van (losse) archeologische vondsten of grondsporen, welke informatie kunnen geven over de historie van Bergeijk. Deze vondsten kunnen interessant zijn voor de heemkundekring van Bergeijk. Mochten er tijdens toekomstige grondwerkzaamheden toch onverwacht archeologische vondsten en structuren worden aangetroffen, dan dient men dit zo spoedig mogelijk bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en de gemeente Bergeijk te melden (Erfgoedwet 2016, artikel 5.10).Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Bergeijk hiervan per direct in kennis te stellen.Hamaland Advies 受H. Sengers女士委托，针对贝赫海伊克（Bergeijk）市普林瑟斯·贝娅特丽克丝街11号规划地块开展了考古案头调查（archeologisch bureauonderzoek）与勘探钻探调查（verkennend booronderzoek）。本次规划地块总面积为2062平方米，拟对现有场地进行住宅开发再利用：拆除现有商业仓库，并在地块南侧新建住宅。该开发项目需调整土地用途规划，因此需对整个地块开展考古调查。目前该规划处于土地用途规划编制阶段，尚未制定详细施工方案，因此新的土壤扰动范围尚未明确，但预计为满足防冻基础及管线铺设需求，扰动深度将超过30厘米（以地面为基准，mv）。根据贝赫海伊克市的政策地图，该地块位于历史城区范围内，具有较高的考古潜力。该市规定，对于面积超过250平方米、深度超过0.3米的土壤开发工程，需在空间规划阶段前置开展考古调查。鉴于本次开发项目超出豁免阈值，Hamaland Advies 已完成符合KNA规范的案头考古调查与勘探钻探调查，建立并验证了专项考古潜力模型，并就后续可能开展的调查工作提出了建议。案头考古调查结果显示，本规划地块自新石器时代（Neolithicum）至近现代均存在较高的考古遗存发现潜力，旧石器时代晚期（Laat-Paleolithicum）与中石器时代（Mesolithicum）遗存则具有中等偏高的发现潜力。考古遗存预计分布范围从地表至更新世砂层（pleistocene zand），深度可达地表下1.90米。史前遗址与零散地表发现物大概率分布在更新世砂层顶部；近现代遗存则预计存在于土壤剖面顶部190厘米的腐殖层（eerdlaag）中。由于地块内现有建筑的占用，该区域土壤至少已被扰动至地表下0.80米；建筑外区域的土壤扰动则由管线与铺装道路造成，扰动深度与范围暂未明确，具体扰动程度需通过勘探钻探调查确定。本次新开发项目预计将使土壤至少被扰动至地表下0.80米，这意味着建筑内外的潜在考古层位均可能遭到破坏。基于勘探钻探调查的结果，规划地块内大部分区域仍保留有完整的熟土层（plaggendek）覆盖在沙丘砂（dekzand）之上。除1号钻孔外，其余钻孔的地表下均存在一套近现代堆积层，位于原生地表之上。在原生地表下方、地表下45厘米至90厘米区间的熟土层中，发现了考古学指示物；地表下110厘米以下则为博克斯特尔组（Formatie van Boxtel）的维尔登亚层（Laagpakket van Wierden）沙丘砂。本次发现的指示物大概率是通过施肥作用进入熟土层的。地块内未发现明确的遗址遗存。需说明的是，勘探土壤调查的核心目标并非直接发现遗址。Hamaland Advies 建议批准本规划地块的开发计划。基于野外调查结果，该区域的熟土层形成于17至18世纪，仅发现少量高度碎片化的指示物，这些物质均为随施肥进入熟土层的外来物，并非本地原生遗存。未发现完整的灰化土（podzol），且沙丘砂顶部也未发现包含出土遗物的明确文化层——该层位本应保存熟土层形成前（17世纪以前）的遗存痕迹。此外，历史地图资料显示，该地块在20世纪50年代现有建筑建成前从未有过建筑活动。因此，Hamaland Advies 认为，本次规划的土壤扰动导致完好考古遗址遭到破坏的概率极低。需注意的是，旧石器时代遗存与小型考古现象（如野外炉灶、粪堆等）难以通过勘探钻探调查发现；本次勘探土壤调查的核心目标本就是验证土壤剖面的完整性。本报告与调查建议于2017年8月3日经主管部门（贝赫海伊克市政府）及其顾问（ODZOB的R. Berkvens女士）审核通过。R. Berkvens女士同意Hamaland Advies的结论，即本次无需开展额外考古调查。本次前置考古调查显示，本规划地块具有较高的考古潜力，但由于本次规划的土壤开发工程在面积与深度上均有限，发现具有价值的考古遗存的概率较低，仅可能发现零星的居住痕迹与零散出土物，完整房屋地基遗存被发现的概率极低。因此，在本区域开展考古调查的投入产出比并不合理。本规划地块的考古潜力与双重土地用途规划仍然有效，但不会阻碍本次开发计划的推进。尽管如此，基于本次调查结果，无法完全排除考古遗存存在的可能性，仍有发现零散考古遗物或遗迹的可能，这些遗存可为贝赫海伊克的历史提供佐证，对贝赫海伊克地方史研究协会具有研究价值。若未来在土方工程中意外发现考古遗存与遗迹，需立即向荷兰文化遗产局（Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed，简称RCE）与贝赫海伊克市政府报告（《2016年遗产法（Erfgoedwet）》第5.10条）。本次调查严格遵循通用的学术认知与方法开展，旨在降低开发工程中考古遗存被发现或破坏的风险。在发放建设工程规划许可时，需始终明确告知相关方法定报告义务（《2016年遗产法》2016年7月1日版第5.10、5.11条），以确保对偶然发现的遗存进行记录：“除正式发掘外，任何人发现其知晓或有合理理由怀疑为文物（可移动或不可移动文物）的物品时，需尽快向主管部长报告”。该报告需提交至阿默斯福特的荷兰文化遗产局。同时，建议立即通知贝赫海伊克市政府负责相关事务的公职人员。