Archeologisch bureauonderzoek project Beilen- DOMO, gemeente Midden-Drenthe (Dr.)

Het landschap rond het onderzoeksgebied is grotendeels gevormd door de laatste twee ijstijden, het Saalien en het Weichselien. Tijdens het Saalien reikte het landijs tot de grens Haarlem-Nijmegen en zijn in Noord-Nederland stuwwallen opgeduwd. Daarnaast bleef tijdens het terugtrekken van het landijs een dik pakket keileem achter en werden beekdalen gevormd. Tijdens het Weichselien werd Nederland niet bedekt met landijs, maar ontstond een toendra-achtig landschap, waarbij de wind grote hoeveelheden zand verplaatste, de dekzanden. Aan het begin van het Holoceen was het Drentse landschap bedekt met Pleistocene dekzanden. Door het smelten van de ijskappen en daarmee gepaarde stijgende zeewaterspiegel ontstond veen in de lagere delen van het landschap. Rond het onderzoeksgebied gebeurde dit voornamelijk in de lage delen van het landschap. Deze veengroei zette door tot de nieuwe tijd. Door de overbeweiding van heidevelden ontstonden grootschalige stuifzandgebieden en werd de invloed van de mens op het landschap nadrukkelijker zichtbaar. Het onderzoekstracé ligt op de Geomorfologische kaart van Nederland voornamelijk in beekdalbodems. Maar ook op grondmorenewelvingen, dekzandruggen en droogdalen. Wanneer gekeken wordt naar de Bodemkaart van Nederland valt op dat de gronden voornamelijk bestaan uit podzolgronden en kalkloze zandgronden. Al deze bodemkenmerken komen overeen met het reliëf van het landschap dat zichtbaar is op de AHN. De lagere delen geven duidelijk de beekdalen weer en de hogere delen komen overeen met de dekzanden en grondmorenewelvingen. Wanneer gekeken wordt naar de resultaten van de onderzoeksmeldingen en vondstmeldingen uit Archis valt op dat dit voornamelijk vondsten zijn uit het neolithicum tot en met de Romeinse tijd. Op de weergave van de Kadastrale Minuut uit 1811-1832 is te zien dat het onderzoekstracé volledig buiten het huidige Beilen ligt. Het tracé loopt enkel door weiland, bouwland en hooiland. Wanneer gekeken wordt naar de historische kaarten van 1823, 1860, 1940, 1960, 1980 en 2020 dan valt op dat het dorp Beilen in de afgelopen honderd jaar aanzienlijk in omvang is gegroeid.