การประเมินโครงสร้างต้นทุนการผลิตอาหารโคนมแบบผลิตเองที่คุณภาพและมาตรฐานเทียบเคียงกับผลิตภัณฑ์อาหารโคนมระยะให้นมตามท้องตลาด

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโครงสร้างต้นทุนการผลิตอาหารโคนมแบบผลิตเองที่มีคุณภาพและมาตรฐานเทียบเคียงกับผลิตภัณฑ์อาหารโคนมระยะให้นมตามท้องตลาด รวมถึงข้อดี ข้อเสีย ปัญหาและอุปสรรคที่อาจเกิดขึ้น โดยมุ่งเน้นไปที่เกษตรกรฟาร์มโคนม ที่ใช้อาหารข้น สำหรับโคนมระยะให้นมหรือระยะอุ้มท้อง เป็นการเลี้ยงโคนมแบบไม่อินทรีย์ ในฟาร์มโคนมขนาดกลาง (ฟาร์มที่มีแม่โคอยู่ในฝูง 21 – 100 ตัว) (กัญยา อาษายุทธ, ม.ป.ป., น.37) ด้วยการเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกเกษตรกรกลุ่มตัวอย่างหรือเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพ สถิติ ราคากลาง และอื่น ๆ จากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ ในช่วงปี 2564 - 2566 ทำการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการสอบถาม รวบรวมและสังเคราะห์ข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยโปรแกรมเชิงเส้น (Linear Programming) โดยควบคุมปริมาณ คุณภาพทางเคมีของอาหารสัตว์ร่วมด้วย และพิจารณาเจาะจงอาหารข้นโคนมระดับโปรตีนร้อยละ 22 ผลการศึกษาพบว่าต้นทุนอาหารข้นโคนมที่เกษตรกรผลิตเองเฉลี่ย หากใช้วัตถุดิบราคาค้าส่งอยู่ที่ 9.209 – 15.495 บาท/กก. หากใช้วัตถุดิบราคาค้าปลีกอยู่ที่ 9.991 – 16.538 บาท/กก. เปรียบเทียบกับต้นทุนผลิตภัณฑ์อาหารโคนมสำเร็จรูปเฉลี่ย 16 – 18 บาท/กก. ซึ่งอาหารข้นโคนมที่เกษตรกรผลิตเองนั้น ทำให้เกษตรกรสามารถควบคุมต้นทุนและคัดเลือกวัตถุดิบที่ดีมาผลิตเองได้ แต่ก็มีขั้นตอนที่ค่อนข้างยุ่งยากและจะยากขึ้นไปอีกถ้าหากเกษตรกรขาดความรู้ ความเข้าใจด้านการบริหารจัดการ ส่วนผลิตภัณฑ์อาหารโคนมสำเร็จรูปก็สามารถหาซื้อได้ง่าย สะดวก แต่เกษตรกรก็อาจได้อาหารที่ไม่มีคุณภาพ หากไม่มีข้อมูลประกอบในการตัดสินใจเลือกซื้อ