O'ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA XALQARO TIJORAT ARBITRAJLARI QARORLARINI SUDDA TAN OLISH JARAYONI: MUAMMOLAR VA YECHIMLAR

Mazkur maqola xalqaro tijorat arbitrajlari qarorlarini O‘zbekiston Respublikasi sudlarida tan olish va ijro etish institutini kompleks tarzda tahlil qilishga bag‘ishlangan. 1958 yildagi Nyu-York konvensiyasi, «Xalqaro tijorat arbitraji to‘g‘risida»gi 2021 yildagi Qonun va Iqtisodiy protsessual kodeksning tegishli boblari tahlili asosida tan olish institutining huquqiy tabiati, protsessual tartibi va bosh tortish asoslari ochib berilgan. Nazariy tahlildan tashqari, maqolada oltita real vaziyat — xususan Oxus Gold plc kompaniyasining Amerika va Fransiya sudlarida O‘zbekistonga qarshi arbitraj qarorini ijro ettirishga urinishi, Rossiya Federatsiyasi Moskva okrugi kassatsiya sudining O‘zbekiston Oliy xo‘jalik sudi qarorini tan olishdan bosh tortgan amaliyoti, Toshkent va Nukus iqtisodiy sudlarining xorijiy arbitraj qarorlarini muvaffaqiyatli tan olgan amaliy kейслари, hamda mintaqaviy qiyosiy tajriba sifatida Belarusiya sudlarining Stokgolm arbitraji qarorini tan olgan ishi — asosida institutning amaliy samaradorligi tanqidiy baholangan. Muallif tan olish institutidagi bir qator muammoli jihatlarni — o‘zaro ta'minlash (взаимность) tamoyilini isbotlashning murakkabligi, «davlat siyosati» (public policy) asosining noaniqligi, doimiy faoliyat yurituvchi arbitraj muassasalarini tashkil etish tartibining qonunchilikda tartibga solinmaganligi, sud tekshiruvi standarti va isbot yuki taqsimotining noaniqligi hamda O‘zbekistonda joylashgan arbitraj markazlari qarorlarining xorijda tan olinishidagi qiyinchiliklar — aniqlab, har bir muammo bo‘yicha aniq va amaliy yechimlarni ishlab chiqqan.