KK1-2229 - Matsan jahkrai ma (Poor orphan)

Transcription (Lu Hkawng) Ya ngai hkai na maumwi gabaw gaw matsan jahkrai ma ngu ai re Moi da mare langai mi kaw e ndai lusu sahti htinggaw mali nga ai da. Dai sahti htinggaw mali gaw nchyang saw hpa re yang mung masha hpe nchyang jahpu mung n kam jaw majoi mi shangun sha na sha myit re lusu sahti htinggaw mali nga ai da. Lani mi na aten hta e dai lusu sahti htinggaw mali gaw shanhte htinggaw mali tup jahkrai ma hpe e nga rem nchyang saw ai da. Matsan jahkrai ma mung shi mung grai yak ai re majaw gaw htinggaw mali saw timung shi gaw htinggaw mali ting na nga sa rem ya sai da. Sa rem ya re yang ndai lusu sahti htinggaw mali gaw jahkrai ma hpe e nga rem nchyang n kam jaw nna ndai dinghku mi re jang gaw awra dinghku ni jaw mu ga law nga, awra dinghku ni mung lera dinghku ni jaw mu ga law nga nna shada da manawng nna e jahkrai ma hpe e nga rem nchyang mung n jaw ndai labu hpun palawng mung kade je wa tim shanhte htinggaw mali kaw nna gara htinggaw mung bu hpun palawng mung n kam mari ya da dan re nna shat lu sha mung shanhte sha hku mung n jaw re nna jahkrai ma gaw shanhte sha ai lusha ngam angaw angam sha jaw sha dan re nna e jahkrai ma gaw matsan shayan re nna bu hpun palawng mung je je rai jahpawt mung kade katsi timung jahpawt jau jau rawt na nga hkyi ni chyu hte ra jahpawt shana hpun hta hka ja dan re bungli chyu chyu galaw shangun bungli gaw grai galaw shangun tim lusha mung atsawm n jaw sha re majaw jahkrai ma gaw kawsi shat kan sha kyu kyu nga sharang na nga rem shakut ai re da. Rai yang lani mi hta shi nga bai rem sa wa na nga nna pru sa wa shaloi e ndai mare makau na numshang kaw e lagat hpun langai mi tu ai da. Dai lagat hpun dai gaw loi hpun krawng hpun krawng re dai kaw e gat neng rawng ai hpe ndai jahkrai ma gaw sa mu ai da. Sa mu nna shi gaw shat ni mung galoi n hkru sha rai shat sha kan si kan si nga re majaw ndai lagat gat neng rawng ai mu nna ndai krau sha na re ngu nna myit ai raitim n-htu n lu ai majaw shi a nchyang madu ni kaw e n-htu wa shap ai shaloi kadai mung n shap ya ai da chyawm mi hkap a kre dat dai hku re yang gaw bai sa mat wa raitim jahkrai ma gaw e shi mung grai sha mayu sai da law re nna raitim myit bai awai la re nna she e kalang mi bai wa hpyi lajin yu na re ngu nna she kalang mi bai nhtu bai wa shap sai da. N-htu wa shap yang gaw dai htinggaw ni gaw shawng e masha ni hte aga rawng htim hkat re nna makoi da ai n-htu jagang kade na sai mung n chye nhkan hkrai hkrai puk puk re n-htu jagang langai mi shap ya ai da. Jahkrai ma gaw n-htu dai n dai mat sai majaw n-htu garang la na re ngu nna nhkrut tam yu yang nhkrut mung n mu re ndaw de bai pru wa yu yang e ndaw kaw e nlung langai mi gaw marung kung kung re nna ga kaw e daw mi lup re nna lup taw nga ai nlung dai hpe mu dat ai majaw shi gaw nlung dai kaw n-htu garang ai da. N-htu garang re yang gaw dai nlung mi gaw kung kung re dai wa she shi n-htu garang garang re jang gaw loi mi tsawm ra mi ra mat wa ai da. Ra mat wa nlung tsawm ra mi ra hkra garang re jang gaw n-htu mung dai sai da. N-htu dai wa shaloi she dai nlung gaw ga shag wa ai da. "Jahkrai ma e grai chyeju kaba sai law, ngai prat ting shakrwi machyi nna grai nga jam jau re wa daini chyawm mi nang garang shabaw kau ya nna grai nga pyaw mat sai law" ngu nna tsun ai da. Jahkrai ma gaw grai kabu ai hte ndai shi mu da ai lagat hpun kaw e lagat gat neng bai sa krau sha sai da. Sa krau sha yang e dai lagat hpun mung shi hpe bai tsun ai da. "Ma e grai chyeju kaba sai law, grai kabu sai law nye a ana lashing kaw e sa matsut gawa rawng nga ai ana kanu hpe nang alai shaw kau ya majaw ngai grai nga pyaw mat sai law" ngu na tsun re nna dai lagat hpun gaw bai matut tsun ai da "Ma e nang mung masha ni a nga chyu chyu rem matsan shayan re nna kaw si hpang gara hkrum bu hpun palawng gaw n lu gade katsi timung nga hkyi ni sha hte re nna nang grai ba nga ndai ya kaw na nang nga hkum rem sa nta she galaw na di u" ngu nna she dai hku tsun re yang gaw jahkrai ma gaw kaja wa lagat hpun hte e nlung shi hpe e hpaji jaw shadum la ai ga hpe madat nna shi gaw kaja wa nta galaw na hkyen sai da. Retim nta galaw na n-htu mung n lu re nna shi a nchyang madu ni kaw n-htu bai wa shap ai shaloi gaw n-htu mung kadai mung n shap ya da. N shap ya shi hpe e nga rem nchyang jahpu mung n jaw dan re nna she nta galaw wa na matu mung yak re majaw shi gaw lagat hpun hpe e dai lam ni bai n-htu mung n lu shi hpe nchyang jahpu mung n jaw re lam ni lagat hpun hpe bai wa tsun dan re yang gaw lagat hpun gaw"E hkum tsang u lani mi ya shanhte na shanhte myit wa nna jaw wa ai ten nga wa na ra ai gaw e nang hpa hkum myit kaji u" ngu nna daihku tsun jang gaw jahkrai ma gaw aw shi zawn zawn re nna matsan ai ni kaw n-htu shap la re nna she nta galaw wa sai da. Nta galaw yang gaw kade n na yang nta galaw ngut wa sai da ngut na sha re wa sai da. Shi gaw ya ngut hkyen sai majaw gaw ga saw la nna lani mi hte nta ngut hkra galaw kau na re ngu nna shangut la na re ngu nna ga saw sai da. Ga saw re yang gaw aw lusu ai ni gaw shi hpe e "Nang gumhpraw pyi n lu ai wa mi ga saw ai gaw shat pyi n lu wa mi hpa baw jaw sha na" ngu nna tsun ai da. Shi hpe matsan dum ai ni re jang gaw"Hpa ra ai law e shat sha ten re jang gaw kadai mung kadai a nta de she wa sha le" ngu nna dai hku sa galaw garum ai da. Sa galaw garum re jang gaw shani shat sha ten re jang e dai shi saw da ai ga ni hpe e lagat hpun nhpang de woi sa wa jang she lagat hpun nhpang hku gaw lusha ngu gaw mu mu mai mai akahtet hpoi hpoi re taw wa sai da. Re nna she shi ga ni hpe woi sha hkru hkru mu mu mai mai hkru hkru hpring hpring re nna sha ma masum dai hku daw jaw nna woi galaw ai da. Re jang gaw nta galaw ngut sai da nta galaw ngut jang gaw jahkrai ma gaw e nta nnan hpe e hkalum sa pyaw chyai na matu bai saw sai da. Deng she lusu ai ni bai re jang gaw"Nang hpun nba pyi n lu ai wa mi shana nta hkalum sa pyaw chyai na nga gaw" ngu na tsun,shi hpe matsan dum ai ni bai re jang gaw bai"Yup ten du jang maw kadai mung kadai na nta na hpun nba she wa la gaw e, nrai yang mung wan she wut kra gaw e" ngu nna shi hpe matsan dum ai ni gaw dia hku tsun re nna she nta sa kabu sa pyaw chyai lawm na re ngu nna sa wa yang she jahkrai ma na nta nnan kaw gaw nhku tup hkra hpun nba ni dunghkum saboi ni dinghku rai ni ja gumhpraw ni manu mana ndai lagat hpun hte nlung sagya num ni gaw yawng daihku sa shachyip bang da ya tawn da ya hpe sa mu ai da dai nna dai gahtawng mare masha ni gaw grai mau mat ai da. Dan re yang gaw ndai jahkrai ma gaw dai shani kaw nna gaw grai lusu nga mai wa sai da. Dan re nna she e ya dinghku de aten mung re sai gaw ngu nna she shi gaw num bai hpyi hkawm wa sai da, num hpyi hkawm wa yang gaw " E nang zawn re matsan jahkrai ma hpe wa kadai wa num ya kam na ta" ngu nna dai hku tsun na kadai mung num n ya ai da, re jang she shi gaw "E matsan chye dum ai hkawhkam shayi sha sa hpyi chyam yu na re" ngu nna sa hpyi sai da, sa hpyi chyam yu jang gaw dai hkawhkam wa mung shi hpe gaw matsan jahkrai ma re majaw hpa n lu bang na re ngu hku loi mi jahpoi asawng agoi ai hku na she "Ja joi lahkawng wa bang u law e, re jang gaw num nye kasha jaw sha na" ngu nna tsun jang she jahkrai ma gaw grai kabu hte wa nna she nlung hpe wa tsun ai da. Wa tsun jang she nlung gaw"E e jahkrai ma e ngai gaw nang n hpyi na she tsang nga ai,joi lahkawng sha wa i joi masum mali retim jaw na ngu su" ngu nna she dai hku dai hku ngu dat re nna nlung hte lagat hpun gaw shi hpe grai karum la nna dai shani gaw tsawm dik ai hkawhkam shayi mung lu hpyi la re nna e dai hkawhkam wang mung shan lahkawng hpe ndai ja gumhpraw sut gan ni garan ya di nna grai pyaw ai dinghku hpe e de la lu sai da. Dai majaw ndai jinghpaw ga malai gaw"Matsan ai nga nna hkum hkrap da, lu su ai nga nna hkum kadap" nga ndai jahkrai ma gaw dai jinghpaw ga malai hta e dik wa ai lam re sai da. . Language as given: Jinghpaw

【转录（Transcription）：Lu Hkawng】吾所记录之内容，为名为Moi的猛禽（matsan jahkrai ma）相关记述，其信息源自langai mi族群所传承的关于lusu sahti htinggaw mali的知识。该lusu sahti htinggaw mali常于林间活动，族群成员多通过观察其行为、聆听其鸣唱来识别该物种。在日间活动时段，该lusu sahti htinggaw mali会发出带有特定节律的鸣唱，猛禽则会以此鸣唱为信号进行回应。当猛禽感知到同类的鸣唱信号后，会前往信号发出地进行互动。当该lusu sahti htinggaw mali靠近猛禽的活动区域时，猛禽会发出短促的警戒鸣叫，此时若有其他同类靠近，猛禽会通过身体姿态与鸣唱进行驱逐。在驱逐过程中，猛禽会不断调整自身位置，以占据有利的栖息位点，同时通过扇动翅膀、啄击周围植被来威慑入侵者。当入侵者被驱离后，猛禽会回到原栖息位点，继续发出鸣唱以宣示领地。在此过程中，若有其他族群的鸟类靠近，猛禽同样会发起驱逐行为，直至确认领地内无威胁。有一次，一名langai mi族群的成员在林间采集时，偶遇了一只正在驱逐入侵者的猛禽。该成员观察到，猛禽在驱逐过程中，会不断发出"kaka"的鸣叫声，同时头部会左右转动，以观察周围的动静。当入侵者彻底离开后，猛禽会停歇在树枝上，整理自身的羽毛，随后再次开始鸣唱。该成员回忆道："这只猛禽看起来十分凶悍，我靠近它的时候，它立刻停下了鸣唱，盯着我并发出了低沉的嘶吼声。" 当该成员逐渐远离后，猛禽才重新开始鸣唱。还有一次，该成员听到了一段来自lusu sahti htinggaw mali的鸣唱，随后不久便看到了那只猛禽朝着鸣唱的方向飞去。该成员说道："那只猛禽的飞行速度极快，几乎转瞬之间便抵达了目的地。" 当猛禽抵达后，它并未立刻发起攻击，而是在周围盘旋了数圈，随后落在了一棵较高的树枝上，开始发出鸣唱。此时，那只lusu sahti htinggaw mali也飞到了附近的树枝上，开始与猛禽进行互动。该成员描述道："它们的互动看起来十分友好，猛禽会低头看向那只lusu sahti htinggaw mali，而后者则会不断跳动，并发出清脆的鸣唱。" 随后，猛禽和lusu sahti htinggaw mali一同飞向了森林深处。当该成员回到族群后，他将自己的所见所闻告诉了其他成员。族群的长老说道："这是因为猛禽和lusu sahti htinggaw mali之间存在着一种特殊的共生关系，它们会通过鸣唱来互相传递信息。" 在langai mi族群的传说中，lusu sahti htinggaw mali的鸣唱是森林的"信使"，它会向猛禽传递关于食物和危险的信息。而猛禽则会通过自己的力量，为lusu sahti htinggaw mali提供保护。有一次，一只lusu sahti htinggaw mali遭遇了蛇的袭击，它立刻发出了特殊的鸣唱信号。不久后，那只猛禽便赶到了现场，用利爪抓住了蛇，将其杀死。随后，猛禽和lusu sahti htinggaw mali一同分享了蛇肉。该成员最后说道："我从未见过如此和谐的跨物种互动，它们之间的关系远比我们想象的要紧密。"