Plangebied Centrum Someren te Someren, gemeente Someren.

Inleiding In opdracht van de gemeente Someren heeft RAAP in maart 2024 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Centrum Someren te Someren in de gemeente Someren (figuur 1). H Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning voor het aanleggen van een nieuw regenwaterriool en regenwaterbuffers, en het (na de werken) opnieuw inrichten van het centrum. Resultaten Het plangebied maakt deel uit van het zuidelijke dekzandgebied. Het plangebied is tussen twee dekzandruggen gesitueerd. Ten noordwesten ervan bevindt zich een dalvormige laagte. Op de geomorfologische kaart is het plangebied niet gekarteerd opgenomen omdat het binnen een bebouwde zone ligt maar op basis van omringende wel gekarteerde zones wordt verondersteld dat het plangebied binnen in een een complex van dekzandwelvingen ligt. Alleen het meest zuidelijke deel van het gebied ligt mogelijk op een lage dekzandrug. Op de bodemkaart ligt het plangebied ook binnen een nietgekarteerde bebouwde zone, maar waarschijnlijk komen er hoge zwarte enkeerdgronden (esdekken) voor. In het plangebied zijn geen vindplaatsen bekend, maar binnen een straal van 500 m rondom het plangebied zijn 13 vondstlocaties aanwezig. De meeste van deze betreffen vondsten daterende uit de middeleeuwen en/of nieuwe tijd. Het gaat voornamelijk over nederzettingsresten. Daarnaast zijn er ook twee vondstlocaties uit de Romeinse tijd aanwezig. Het gaat over een munt en een greppel met aardewerk. Er zijn drie vondstlocaties uit de ijzertijd aanwezig: één urnenveld en nederzettingsresten. Verder is er nog een vuurstenen bijl uit het neolithicum aangetroffen. Op het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832 is het grootste deel van het plangebied nog niet bebouwd, en bestaat het vooral uit wegen. Enkele locaties binnen het plangebied zijn wel bebouwd of beslaan een andere functie. De Topografische Militaire Kaart uit 1850 toont weinig veranderingen ten opzichte van de minuutplannen. Het is pas vanaf de tweede helft van de 20ste eeuw dat het gebied en omgeving aanzienlijke veranderingen ondergaan: Someren wordt nu dicht bebouwd. Dit is ook het geval direct buiten de grenzen van het plangebied, vooral langs de wegen. De huizen die op de minuutplannen nog binnen het plangebied staan, worden afgebroken. Uit het bureauonderzoek bleek dat het plangebied is ontgonnen voor de landbouw. Regelmatige landbouwkundige werkzaamheden resulteren meestal in een bouwvoor, welke met de vermoedelijke oude akkerlagen (esdek) in dit geval waarschijnlijk minstens 50 cm dik is. Het esdek vindt haar oorsprong waarschijnlijk in de late middeleeuwen. Oudere archeologische resten worden onder het esdek verwacht (+50 cm diepte). Recentere sporen en vondsten kunnen ook in het esdek voorkomen Er geldt een middelhoge verwachting voor vindplaatsen van jager-verzamelaars (paleolithicum - mesolithicum) en een hoge verwachting voor vindplaatsen van landbouwers (neolithicum – nieuwe tijd). Meer specifiek, gezien de vindplaatsen in de omgeving, geldt er een hoge verwachting voor de ijzertijd, middeleeuwen en nieuwe tijd. De complextypen die verwacht worden zijn bewoning, begraving, ambacht, infrastructuur en landbouw. De omvang van de te verwachten complextypen is niet te bepalen in dit stadium van het onderzoek, deze kan zeer divers zijn. Advies Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming een archeologische begeleiding uit te voeren. Doordat er binnen het plangebied zones aanwezig zijn zonder archeologische verwachting is er een advieskaart opgesteld van de te begeleiden zones (figuur 17). Deze is gebaseerd op basis van de beleidskaart. Enkel de zones zonder archeologische verwachting die duidelijk afgebakend kunnen worden van de zones met (zeer) hoge archeologische verwachting, worden gedeselecteerd voor verder archeologisch onderzoek.