ปรากฎการณ์การเปลี่ยนแปลงเมืองจากการเข้ามาของนักศึกษาในพื้นที่อนุรักษ์ทางประวัติศาสตร์: กรณีศึกษา เกาะเมืองอยุธยา

เกาะเมืองอยุธยาเป็นศูนย์กลางของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เนื่องจากเป็นที่ตั้งของโบราณสถานที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยยูเนสโก (UNESCO) ทำให้มีกฎหมายโบราณสถาน ซึ่งจํากัดการก่อสร้างอาคารและการพัฒนาเมืองในแนวสูง อันเป็นอุปสรรคของการขยายตัวของเมือง ในเกาะเมืองอยุธยามีสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษา 2 แห่ง ได้แก่ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ วิทยาเขตพระนครศรีอยุธยา วาสุกรี โดยการที่มีนักศึกษาเข้ามาในพื้นที่เมืองเป็นจำนวนมาก ส่งผลให้เกิดความต้องการที่พักและสิ่งอํานวยความสะดวก เรียกว่า ปรากฎการณ์การเข้ามาของนักศึกษา (studentification)งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันของนักศึกษา สภาพทางกายภาพของที่อยู่อาศัย แหล่งอำนวยความสะดวก เพื่อเชื่อมโยงไปสู่การวิเคราะห์ปรากฏการณ์การเข้ามาของนักศึกษาในพื้นที่เกาะเมืองอยุธยา โดยใช้ข้อมูลการสํารวจกายภาพพื้นที่และวิเคราะห์แบบสอบถามจากนักศึกษามหาวิทยาลัยทั้ง 2 แห่ง จำนวน 260 คน ผลการศึกษาพื้นที่พบว่าโบราณสถานกระจายตัวอยู่ทั่วเกาะเมืองอยุธยา ในขณะที่แหล่งที่อยู่อาศัย แหล่งบริการและสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ กระจุกตัวอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะเมืองและบริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระยา เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีข้อจํากัดด้านกฎหมาย และการพัฒนาน้อยกว่า ส่วนผลจากการวิเคราะห์แบบสอบถามพบว่านักศึกษาส่วนมากอาศัยอยู่ใกล้มหาวิทยาลัยในระยะ 1-3 กิโลเมตร โดยมีบางส่วนที่เลือกที่อยู่อาศัย และบริการต่าง ๆ อยู่นอกเกาะเมืองอยุธยา เนื่องจากมีความสะดวกมากกว่า แม้ว่าจะไกลจากมหาวิทยาลัยก็ตาม ผลการศึกษาสะท้อนให้เห็นว่าแนวทางการอนุรักษ์เมืองอาจเป็นข้อจำกัดของการลงทุนพัฒนาเมืองเพื่อตอบสนองต่อปรากฏการณ์การเข้ามาของนักศึกษา ดังนั้น การสร้างมาตรการผังเมืองอาจต้องพิจารณาถึงแนวทางในการสร้างความเป็นธรรมร่วมด้วย เพื่อให้เจ้าของที่ดินในชุมชนต่าง ๆ มีโอกาสได้ลงทุนพัฒนาที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ให้สอดคล้องกับกิจกรรมด้านการศึกษา