การประชุมผู้ถือหุ้นผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ในบริษัทจำกัด

การประชุมผู้ถือหุ้นเป็นการประชุมที่บริษัทต่าง ๆ ต้องจัดเป็นประจำทุกปีเพื่อให้ผู้ถือหุ้นได้รับทราบความเป็นไปของบริษัทและตรวจสอบการดำเนินงานของคณะกรรมการบริษัท แต่การจัดประชุมผู้ถือหุ้นในปัจจุบันก่อให้เกิดภาระในด้านค่าใช้จ่ายแก่ผู้ถือหุ้นเนื่องจากการถือหุ้นไม่ได้จำกัดแค่ในประเทศแต่เป็นการถือหุ้นข้ามประเทศ บริษัทต่าง ๆ จึงนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการประชุมผู้ถือหุ้นผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ซึ่งมีลักษณะเป็นการประชุมเสมือน โดยที่ผู้ถือหุ้นไม่ต้องเดินทางมาประชุมในสถานที่เดียวกันแต่ประชุมผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ การประชุมในลักษณะดังกล่าวจึงช่วยอำนวยความสะดวกแก่ผู้ถือหุ้นและช่วยส่งเสริมสิทธิในการเข้าร่วมประชุมของผู้ถือหุ้นให้มากยิ่งขึ้น ประเทศไทยมีพระราชกำหนดว่าด้วยการประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2563 ซึ่งมีฐานะเป็นกฎหมายกลางที่ช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้ถือหุ้นสามารถประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้ แต่อย่างไรก็ตาม ในการประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่อาศัยอำนาจตามกฎหมายดังกล่าวยังมีข้อจำกัดและปัญหาความไม่ชัดเจนทางกฎหมายหลายประการซึ่งส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพและความชอบด้วยกฎหมายของการประชุมดังต่อไปนี้ ประการที่หนึ่ง ปัญหาเกี่ยวกับการส่งคำบอกกล่าวเรียกประชุม ซึ่งประกอบไปด้วย (ก) ปัญหาเกี่ยวกับวิธีการส่งคำบอกกล่าวเรียกประชุมทางจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ กล่าวคือ มีคำชี้แจงของกรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนดให้การส่งคำบอกล่าวเรียกประชุมทางจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ของบริษัทจะต้องลงพิมพ์โฆษณาในหนังสือพิมพ์แห่งท้องที่อย่างน้อยหนึ่งคราวก่อนวันนัดประชุม และหากบริษัทไม่ปฏิบัติตามคำชี้แจงของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า บริษัทสามารถยื่นขอจดทะเบียนมติที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นที่ได้กระทำผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์บริษัทต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าได้หรือไม่ และ (ข) หากมีการประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์รายการในคำบอกกล่าวเรียกประชุมที่ควรแจ้งให้ผู้ถือหุ้นทราบมีรายการอะไรบ้าง และการนำรายการในคำบอกกล่าวเรียกประชุมตามมาตรา 1175 วรรค 2 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาใช้กับการประชุมผู้ถือหุ้นผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกฺส์ทำให้เกิดความขัดแย้งหรือไม่ ประการที่สอง ปัญหาการมอบฉันทะของผู้ถือหุ้นในการประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งประกอบไปด้วย (ก) การประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์สามารถมอบฉันทะได้หรือไม่ เนื่องจากพระราชกำหนด ฯ ไม่ได้บัญญัติเกี่ยวกับการมอบฉันทะเอาไว้ และ (ข) หากมอบฉันทะได้ การมอบฉันทะต้องดำเนินการอย่างไร เพราะในพระราชกำหนด ฯ ไม่มีบทบัญญัติการมอบฉันทะจึงต้องนำการมอบฉันทะตามประมวกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาใช้บังคับ ซึ่งพบว่าเมื่อนำกระบวนการมอบฉันทะดังกล่าวมาใช้กับการประชุมผู้ถือหุ้นผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่ผู้เข้าร่วมประชุมไม่ได้อยู่ในสถานที่เดียวกัน ก่อให้เกิดปัญหาในเรื่องของการนำหนังสือมอบฉันทะมาวางต่อผู้เป็นประธานก่อนเริ่มการประชุมเพื่อให้ประธานตรวจสอบว่าต้องดำเนินการอย่างไร ประการที่สาม ปัญหาเกี่ยวกับรายงานการประชุม ซึ่งประกอบไปด้วย (ก) ปัญหาการจัดทำและจัดเก็บรายงานการประชุม กล่าวคือ บริษัทสามารถจัดทำและจัดเก็บรายงานการประชุมในรูปแบบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้หรือไม่ (ข) ปัญหาการขอตรวจดูรายงานการประชุม เนื่องจากพระราชกำหนด ฯ ไม่ได้บัญญัติเรื่องนี้เอาไว้ เมื่อได้ศึกษาบทบัญญัติกฎหมายต่างประเทศ ได้แก่ Delaware General Corporation Law ของประเทศสหรัฐอเมริกา และ Corporations Act 2001 ของประเทศออสเตรเลียพบว่ามีบทบัญญัติว่าด้วยการประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์โดยเฉพาะทำให้ปัญหาที่กล่าวมาข้างต้นจึงไม่เกิดขึ้น ดังนั้น ผู้เขียนจึงได้เสนอให้มีการแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์โดยการแก้ไขและเพิ่มเติมบทบัญญัติที่มีความไม่ชัดเจน เพื่อให้การประชุมผู้ถือหุ้นผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น