Bureauonderzoek en Karterend booronderzoek Archeologie Plangebied brandweerkazerne Vincwijkweg te Didam, gemeente Montferland

Hamaland Advies heeft in opdracht van Buro Ontwerp & Omgeving een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in verband met de nieuwbouw van de brandweerkazerne op het terrein aan de Vincwijcweg te Didam. De toekomstige verstoringsdiepte is nog niet bekend, maar zal zeker 80 cm-mv bedragen. De totale oppervlakte van het plangebied bedraagt 2.042 m². Het plangebied ligt volgens het bestemmingsplan ‘Buitengebied (2013)’ in een zone met dubbelbestemming Waarde – Archeologische verwachting 1. Archeologisch onderzoek is noodzakelijk bij bodemingrepen groter dan 100 m² en dieper dan 30 cm-mv. Op de beleidskaart Archeologie, Kaartblad 5 west, van de gemeente Montferland wordt ter plaatse van het plangebied een gebied weergegeven met een hoge archeologische verwachting (categorie 5). Volgens het vigerende beleid van de gemeente Montferland geldt voor een dergelijke zone een onderzoeksverplichting bij plangebieden groter dan 250 m² en bij bodemingrepen dieper dan 40 cm-mv.Conclusie bureauonderzoek en veldonderzoek Het plangebied is gelegen op een relatief hooggelegen dekzandwelving. Binnen het plangebied is sprake van een hoge bruine enkeerdgrond. Door de relatief hoge ligging van de dekzandwelving langs de rand van een dekzandrug is het plangebied in theorie een geschikte bewoningslocatie geweest vanaf de prehistorie. Uit bestudering van het historisch kaartmateriaal blijkt dat het plangebied vanaf de eerste kaarten altijd onbebouwd is geweest. Het plangebied heeft tot 1986 altijd een agrarische functie gekend.De meldingen in Archis3 geven weer dat er meerdere archeologische vindplaatsen in de buurt van het plangebied gelegen zijn. Daarbij zijn vooral resten uit de Bronstijd, de IJzertijd en de Middeleeuwen aangetroffen. Voor de periode Laat-Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen geldt een hoge archeologische verwachting. Door het ontbreken van bebouwing en het gebruik als bouwland geldt voor de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd een lage archeologische verwachting.Het karterend booronderzoek heeft aangetoond dat de hoge archeologische verwachting voor het plangebied gerechtvaardigd is. Binnen het plangebied is de verwachte enkeerdgrond aangetroffen. In de onderzijde van de eerdlaag is in vier van de vijf boringen archeologisch vondstmateriaal aangetroffen, dat wijst op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats uit de periode IJzertijd tot en met de Middeleeuwen. Het is mogelijk dat oorspronkelijk een podzolbodem aanwezig was, welke door ploegen in de Middeleeuwen en Nieuwe tijd vermengd is geraakt met de eerdlaag. Door het ploegen is onderliggend vondstmateriaal tevens vermengd geraakt met de eerdlaag. In de top van de natuurlijke ondergrond, bestaande uit dekzand, kunnen oudere sporen nog steeds aanwezig zijn. Vervolgonderzoek dient uit te wijzen of er nog sprake is van een sporenniveau en of het een behoudenswaardige vindplaats betreft.Selectieadvies Tijdens het karterend booronderzoek is in alle boringen een intacte eerdlaag aangetroffen. In de basis van de eerdlaag is in vier van de vijf boringen archeologisch vondstmateriaal aangetroffen met een datering vanaf de IJzertijd tot en met de Late Middeleeuwen. Binnen het plangebied is dan ook in potentie een archeologische vindplaats aanwezig. Hamaland advies adviseert daarom om een archeologisch proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren om de aanwezige vindplaats te kunnen waarderen. Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen opgesteld te worden dat getoetst wordt door het bevoegd gezag (gemeente Montferland).Selectiebesluit Op 10 december 2019 is de conceptrapportage getoetst en akkoord bevonden door mw. A. Zonneveld, namens het bevoegd gezag gemeente Montferland. Het bevoegd gezag gaat mee met het opgestelde advies door Hamaland Advies. Er is vervolgonderzoek noodzakelijk door middel van proefsleuven om de aanwezige vindplaats te kunnen waarderen.Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Ook wordt geadviseerd om de verantwoordelijk ambtenaar voor de gemeente Montferland (mevrouw A. Zonneveld) hierover direct te informeren.

哈马兰德咨询（Hamaland Advies）受设计与环境事务所（Buro Ontwerp & Omgeving）委托，针对迪达姆（Didam）市文克维奇路（Vincwijcweg）地块上的新建消防站工程，开展了考古室内研究。
未来的施工扰动深度尚未明确，但确定将不小于80厘米地面下深度（cm-mv）。规划地块总占地面积为2042平方米。
根据《外围区域（2013）》（Buitengebied (2013)）土地利用规划，该规划地块位于兼具“价值——考古预期1类”双重用途的地块内。当土方作业面积超过100平方米且深度超过30厘米地面下深度（cm-mv）时，需开展考古调查。
在蒙费尔兰市（gemeente Montferland）的《考古政策地图（西5号图幅）》中，该规划地块所在区域被标注为高考古预期等级（5类）。根据蒙费尔兰市现行政策，此类区域的规划地块面积超过250平方米或土方作业深度超过40厘米地面下深度（cm-mv）时，需承担考古调查义务。

## 室内研究与野外调查结论
该规划地块位于一处相对较高的沙丘砂隆起带。规划地块内分布有典型的棕色黏磐土（enkeerdgrond）。由于该沙丘砂隆起带紧邻沙丘砂脊边缘，地势相对较高，理论上自史前时期起便是适宜的人类定居点选址。通过对历史地图资料的研究可知，自最早的地图绘制以来，该规划地块始终未被开发建设，直至1986年一直用作农业用地。
荷兰考古信息系统3（Archis3）的记录显示，规划地块周边分布有多处考古遗址，其中尤以青铜时代、铁器时代以及中世纪的遗存最为常见。旧石器时代晚期至中世纪早期这一时期，本区域具有较高的考古预期价值；由于该区域未曾进行建设且长期用作耕地，中世纪晚期至近现代的考古预期价值较低。
网格状钻探调查证实，该规划地块的高考古预期价值具备合理性。规划地块内已发现预期中的棕色黏磐土（enkeerdgrond）。在5个钻孔中的4个钻孔的黏磐土层底部，均发现了考古遗物，这表明铁器时代至中世纪时期的考古遗址存在于该区域内。该区域原本可能存在灰化土（podzolbodem），但在中世纪至近现代的耕作活动中，其与黏磐土层发生了混合；耕作活动同时也使下层的考古遗物与黏磐土层发生了混合。在以沙丘砂为主体的自然地下层顶部，仍有可能留存有更早的人类活动遗迹。后续调查需进一步确认是否仍存在遗迹层，以及该遗址是否具备保护价值。

## 后续调查建议
网格钻探调查期间，所有钻孔均发现了完整的黏磐土层。在5个钻孔中的4个钻孔的黏磐土层底部，均发现了可追溯至铁器时代至中世纪晚期的考古遗物。因此，该规划地块内潜在存在一处考古遗址。哈马兰德咨询建议开展试坑考古调查（proefsleuvenonderzoek），以对该遗址进行价值评估。在开展试坑调查前，需编制《需求方案说明书（Programma van Eisen）》，并提交至主管部门（蒙费尔兰市）进行审核。

## 调查决策
2019年12月10日，蒙费尔兰市主管部门代表A·宗内维尔德女士对本研究的概念报告进行了审核并予以通过。主管部门同意哈马兰德咨询提出的调查建议，需通过试坑调查开展后续工作，以对该遗址进行价值评估。

## 保留条款
本次研究严格按照通用的考古学理论与方法开展，流程严谨规范。本次考古调查的目的是降低规划地块内施工活动中发现或破坏考古遗存的风险。
此外，在核发建设工程规划许可证时，需始终明确告知相关主体法定申报义务（依据《遗产法（Erfgoedwet）》第5.10条与第5.11条），以确保对偶然发现的遗存进行记录："除考古发掘外，任何发现其明知或理应知晓属于文物（可移动或不可移动文物）者，应尽快向主管部长报告该发现。" 该申报需提交至位于阿默斯福特的荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）。同时建议直接告知蒙费尔兰市负责该事项的主管官员A·宗内维尔德女士。